سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 587

الیه نسیان لازم دارد، اگر مضاف الیه نسیان وجود است، وجود الطبیعه کجاست تا نسیان به آن تعلق گرفته باشد، نسیان امر تصوری نیست، واقعیت نفسانیه است، صفت منقدحۀ حقیقیۀ متحققۀ در نفس است. همانطوری که اضافۀ به ناسی پیدا می کند، اضافۀ به منسی هم دارد، آیا شما می توانید یک ناسی تصوری برای نسیان حقیقی در نظر بگیرید؟ دربارۀ منسی هم همینطور است، شما که می گویید: منسی وجود الطبیعه است یعنی مفهوم وجود الطبیعه یا واقع وجود الطبیعه؟ بلااشکال مقصود شما واقع وجود الطبیعه است، این واقع کجاست که نسیان باید به آن تعلق بگیرد؟ این نسیان که سبب ترک السوره شده که تحقق و وجودی پیدا نکرده، کجاست؟ وجود متحقق نشده، چطور ممکن است نسیانی که اضافۀ به وجود دارد، همانطوری که اضافۀ به ناسی دارد، تحقق پیدا کند؟

لذا ناچاریم که نسیان را در رابطۀ با طبیعت قرار بدهیم، طرف اضافۀ نسیان را ماهیت قرار دهیم، بگوییم: «طبیعه السوره صارت منسیه و ماهیه السوره» مضاف الیه نسیان است و اگر ماهیت متعلق نسیان قرار گیرد، دیگر لازم نیست که ما فرض وجود ماهیت کنیم.

به عبارت دیگر؛ همان چیزی را که ایشان بیان می فرمایند که متعلق جزئیت قرار گرفته و شارع حکم به جزئیت را روی آن بار کرده که«طبیعه السوره جزء للصلاه و ماهیه السوره متّصفه بالجزئیه» همان، متعلق به و مضاف الیه نسیان است و در نتیجه اگر شما پذیرفتید که حدیث رفع نسیان معنایش رفع المنسی است و در حقیقت اثر منسی را حدیث رفع برمی دارد، لازمه اش این است که این معنا را ملتزم شوید به اینکه طبیعت منسی است و«اثر الطبیعه الجزئیه» و حدیث رفع«یرفع الجزئیه» همانطوری که ما در تقریب مقدمات و نتیجۀ مقدمات عرض کردیم.

پس خلاصۀ این بیان اول ایشان این است که اساس اشکال روی این است که متعلق نسیان را وجود قرار می دهند و بعد اثر وجود را صحت قرار می دهند و جزئیت را در رابطۀ با طبیعت می دانند، درحالی که به نظر واقعی، متعلق النسیان همان طبیعت است و منسی همان ماهیت است و اثر الماهیه به فرمایش ایشان جزئیت است و حدیث رفع «یرفع الجزئیه». پس بیان اول ایشان به نظر قابل قبول نمی رسد.

کلام دیگر مرحوم اراکی(ره) در هدف از رفع جزئیت

اما بیان دوم ایشان این است: شما که می خواهید با حدیث رفع، رفع جزئیت کنید، هدفتان چیست؟ از این رفع جزئیت چه هدف و نتیجه ای را انتظار دارید؟ آیا هدف شما