سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 588

این است که بگویید: با حدیث رفع، سوره که به حسب واقع دخالت واقعیه در مصلحت صلاتی دارد و مدخلیّت روشنی در رابطۀ با نماز دارد، آن مدخلیت واقعیه را از بین ببرید؟ دخالت در ملاک و مصلحت را بردارید؟ اگر این کار را می خواهید بکنید، بدانید که حدیث رفع کوچکتر از این است که چنین مسائلی را رفع کند، برای اینکه مدخلیت سوره در ملاک و مصلحت صلاتی، مدخلیّت تکوینی است، واقعیت غیرقابل رفع است، مطلبی نیست که شما با حدیث رفع بخواهید در تکوینیّات دخالت کنید و دخالتهای تکوینی را با حدیث رفع بردارید.

و اما اگر شما کاری به دخالت در ملاک و مصلحت واقعی و تکوینی ندارید، می گویید: ما می گوییم شارع وقتی که مرکبی را مأمور به قرار می دهد، به هر جزئی از اجزای این مرکب یک تکلیف ضمنی تعلق می گیرد و ما از این تکلیف ضمنی، انتزاع جزئیت می کنیم و حدیث رفع را می خواهیم برای خاطر همین معنا که این جزئیت مستفادۀ از تکلیف ضمنی متعلق به جزء برداشته شود، ما کاری به دخالتهای واقعیّه و ملاکات و مصالح واقعیۀ تکوینیّه نداریم، ما در مقام همین تکلیف و اموری که از تکلیف انتزاع می شود، در حول و حوش این مسائل می خواهیم حدیث رفع را پیاده کنیم، بگوییم: تکلیف ضمنی متعلق به جزء«ینتزع منه الجزئیه» چنین جزئیت متولده از تکلیف متعلقه به جزء را در حال نسیان به حدیث رفع برداریم.

بیان مرحوم آخوند(ره) در رابطۀ با حدیث رفع

ایشان می گوید: اگر شما این هدف را داشته باشید، ما مطلبی را قبلا در حدیث رفع ذکر کردیم که آن مطلب را با مطلب دیگر که ضمیمه کنیم، نتیجه این می شود که شما به این هدف نخواهید رسید. مطلبی که قبلا در حدیث رفع ذکر کردیم چیست؟ ایشان می فرماید: آن مطلب این است، حدیث رفع چیزهایی را رفع می کند که اگر حدیث رفع نبود، آن چیزها قابلیّت ثبوت داشت، قابلیّت تحقق داشت، حالا می خواهد تکلیف باشد یا وضع باشد؟ فرقی نمی کند. در حقیقت، حدیث رفع تکلیف و وضعی را رفع می کند که اگر حدیث رفع نمی داشتیم، آن تکلیف قابل ثبوت بود، آن وضع قابل ثبوت و تحقق بود.

این یک معنا. معنای دیگری که به این ضمیمه کنید این است که به غافل و ناسی درحالی که غافل و ناسی هستند، محال است تکلیف تعلق بگیرد ولو تکلیف ضمنی به عنوان جزئیت باشد. وقتی که این دو را به هم ضمیمه کردیم که غافل«فی حال الغفله یستحیل