سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 590

هم باشد، می تواند اطلاق داشته باشد. اما امروز در این بحث می گویید: اگر جزئیت از تکلیف انتزاع شود، چون تکلیف اختصاص به غیرغافل دارد«و یستحیل» اینکه به غافل تکلیف توجه پیدا کند، لذا ما نمی توانیم جزئیت مطلقه را از تکلیف استفاده کنیم، این بیانی است که صریحا مناقض با بیان قبلی خود ایشان است و در نتیجه با توجه به بیان قبلی ایشان، دلیل دوم باطل است، برای اینکه می گوید: حدیث رفع«یرفع ما لولاه لکان قابلا للثبوت» می گوییم: اینجا هم قابل ثبوت است، اینجا هم تکلیف جزئیت مطلقه را دلالت دارد و ما به کمک حدیث رفع می خواهیم جزئیت در حال نسیان را برداریم. پس بیان دوم ایشان هم بر اینکه حدیث رفع نمی تواند رفع جزئیت کند، این بیان با جهاتی که توجه فرمودید، غیرقابل قبول است.

و اما بیان سوم ایشان که آخرین بیان در این رابطه است، می فرماید: این را شما می دانید که در حدیث رفع جنبۀ نفیی و رفعی وجود دارد، نه جنبۀ اثباتی، حدیث رفع نیامده چیزی را اثبات کند، در حقیقت رفع در مقابل وضع است، وضع به معنای اثبات و قرار دادن و تحمیل کردن است، حدیث رفع به معنای برداشتن و سبک کردن و نفی کردن است. می گوید: این مقدمه را کأنّ شما در باب شأن حدیث رفع باید بپذیرید، ما حساب دیگری می کنیم، کأنّ از حرفهایی که در وجه اول و دوم گفتیم، صرف نظر می کنیم و محاسبۀ دیگری را اینجا پیش می کشیم. ایشان می گوید: حدیث رفع اینطوری می گوید:

در حال نسیان، سوره جزئیت ندارد، امر متوجه به سوره فعلیّت ندارد، لازمۀ ارتباطی بودن نماز و اینکه مرکب، مرکب ارتباطی است، - لذا در اقل و اکثرش هم که تردید پیش می آمد، تردید در اقل و اکثر ارتباطی بود، - این است که وقتی سوره در حال نسیان جزئیت نداشت و امر فعلی نتوانست متوجه به سوره شود، اصلا نماز در آن حال مأمور به نیست، برای اینکه این اجزا به هم مرتبط است، سوره هم که نمی تواند امر داشته باشد به علت غفلت و نسیان، پس نماز در حال نسیان مأمور به نیست. حدیث رفع این کار را می کند، می گوید: ما هم قبول داریم، نماز در حال نسیان اصلا مأمور به نیست، اما حالا که رفع نسیان شد حدیث رفع می گوید: نمازی هم که خواندی، صحیح است و«یکفی عن المأمور به» و دیگر بر تو لازم نیست اعاده کنی؟ این را دیگر کجای حدیث رفع دلالت دارد؟ کجای حدیث رفع می گوید: عملی که شما در حال نسیان«فاقدا لبعض الاجزاء» انجام دادی، تمام مأمور به شما بوده و صحیحا واقع شده و دیگر لازم نیست اعاده و قضای عملی که تحقق پیدا کرده، کنید؟ حدیث رفع همین مقدار می گوید که نماز در حال