سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 67

درس دویست و سی و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث در این بود که آیا اصول عملیّه در اطراف علم اجمالی جریان پیدا می کند یا نه؟ اگر جریان پیدا کرد، معنایش این است که شارع در ضمن اصول عملیّه ترخیص در مخالفت تکلیف معلوم بالاجمال داده، و این ترخیص به نظر ما ترخیص در معصیت نبود.

عرض کردیم که کلمات مرحوم شیخ مختلف بود؛ ایشان در بعضی از موارد منشأ عدم جریان را لزوم مخالفت عملیه می دانستند، و در بعضی از رساله هایشان مثل استصحاب، منشأ را لزوم تناقض در ادلۀ اصول می دانستند. لکن ظاهر کلامشان این بود که اصول عملیّه در این جهت یکنواخت هستند، و فرقی بین اصول عملیه قائل نبودند.

کلام محقق نائینی(ره) در تقسیم اصول عملیّه

اما مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) تصریح می فرمایند: اصول عملیّه دو نوع است، و منشأ عدم جریان این اصول در اطراف علم اجمالی مختلف است.

خلاصۀ بیان ایشان چنین است که می فرماید: ما دوجور اصل عملی داریم: یک اصل