سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 79

ندارد.

تفکیک بین متلازمین عادیین و تفکیک بین متلازمین عقلیین

اما مثال تفکیک بین المتلازمین العادیین. اینها را در باب استصحاب لابد ملاحظه فرمودید. در کتاب رسائل و کفایه و امثال ذلک گفتید: اگر ما استصحاب حیات زید را جاری بکنیم، چه آثاری بر حیات بار می شود؟ آن آثار شرعیه ای که روی خود حیات زید بار شده باشد. آن وقت می گفتید: اگر یک اثر شرعی روی حیات زید بار شده، روی نبات لحیۀ زید بار شده. زید مثلا آن موقع که شما دیدید پانزده سالش بود، حالا بیست سال است، یعنی شک دارید که آیا زید زنده است یا نه؟ اگر زنده باشد، عادتا نبات لحیه برای او حاصل شده. شما استصحاب حیات زید را جاری می کنید، آثار حیات را بار می کنید، آثار حیات این است که اموالش را کسی نمی تواند تقسیم بکند، زوجه اش را کسی نمی تواند نکاح بکند و هکذا. اگر یک اثری روی نبات لحیۀ او بار شده باشد، مثل این که شما نذر کردید، که اگر زید نبات لحیه برای او باشد، هزار تومان صدقه بدهید. در رابطۀ با این اثر چه کار باید کرد؟ شما در باب استصحاب خواندید، در رابطۀ با این اثر، استصحاب عدم جریان پیدا می کند، برای این که زید در پانزده سالگی که نبات لحیه نداشت، حالا شک دارید که نبات لحیه تحقق پیدا کرده یا نه؟ استصحاب عدم نبات لحیه جاری می شود، و حکم می کند به این که آن صدقۀ هزار تومان لزوم ندارد. از یک طرف استصحاب حیات، از یک طرف استصحاب عدم نبات لحیه، درحالی که بین این دو تلازم عادی وجود دارد. «اذا کان حیا تکون حیاته ملازمه عاده لنباه لحیه»، لکن شما نسبت به حیات، استصحاب وجود، اما نسبت به نبات لحیه، استصحاب عدم نبات لحیه را جاری می کنید. این تفکیک بین متلازمین عادیین است.

تفکیک بین دو متلازم عقلی به این صورت است، مثل موارد استصحاب کلی و فرد.

فرض کنید در استصحاب کلی قسم دوم، یک فردی در اینجا موجود شده، مرددا بین طویل المده و قصیر المده، لکن نمی دانید که این فرد آیا طویل المدت یا قصیر المدت است، آنجا شما چه می گویید؟ می گویید: استصحاب کلی جریان دارد، آثار کلی برایش بار می شود، هر اثری که روی کلی مردد بین قصیر و طویل است، آن اثر بار می شود. اگر یک اثری روی طویل المده بالخصوص بار شده باشد شرعا، آن اثر را شما بار می کنید یا نه؟ آن اثر را شما بار نمی کنید. برای این که در رابطۀ با آن اثر شما استصحاب عدم