سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 80

حدوث فرد طویل المده را جاری می کنید. چون اثر اثر خاص است، استصحاب عدم حدوث فرد طویل المده، نفی می کند اثر شرعی مترتب بر حدوث و بقای این فرد را، در حالی که استصحاب بقای کلی، حکم می کند بان الکلی باق. اگر کلی بخواهد بقا داشته باشد، مگر امکان دارد که در غیر ضمن فرد طویل المده بقا داشته باشد؟ کلی بدون فرد که نمی شود. کلی عقلا باید در ضمن فرد تحقق پیدا بکند. شما از یک طرف استصحاب بقای کلی را در رابطۀ با اثر مترتب بر کلی جاری می کنید، و از یک طرف استصحاب عدم حدوث فرد طویل را در رابطۀ با اثر خاص مترتب بر فرد طویل جاری می کنید، درحالی که اگر کلی بخواهد باقی باشد، عقلا غیر از این راه ندارد که حتما باید در ضمن فرد طویل باشد، تا بقا داشته باشد. اینجا دو استصحاب جاری می کنید، و بین المتلازمین العقلیین تفکیک قائل می شوید.

پاسخ محقق نائینی(ره) از اشکال تفکیک متلازمین شرعی، عقلی، عادی

پس خلاصۀ حرف ان قلت این است که تعبد خودش یک عالم مستقلی است، و همه کار هم می کند. بین متلازمین شرعی، عقلی، عادی تفکیک می کند. چه مانعی دارد که در موارد علم اجمالی، در عین این که شما علم اجمالی به خلاف دارید، مع ذلک تعبد بگوید: هم هذه الاناء طاهر، و هم ذاک الاناء طاهر، ولو این که علم اجمالی به نجاست یکی داشته باشیم. این خلاصۀ اشکالی است که مرحوم نائینی(ره) آنجا مطرح می کنند.

بعد ایشان می خواهند جواب بدهند و در مقام جواب می خواهند به این نتیجه برسند که بین علم اجمالی محل بحث ما که ایشان می فرماید: اصول تنزیلیه در هیچ یک از اطرافش جریان ندارد، و بین این مثالهایی که در ان قلت ذکر شده، و تعبد ایجاد تفکیک کرده بین المتلازمین مطلقا، بین این دوتا فرق است، یعنی در این مواردی که ان قلت می گوید:

ایشان می فرمایند: ما هم قبول داریم. اما لازمه اش این نیست که در اطراف علم اجمالی هم ما این مسأله را بپذیریم. اینجا یک خصوصیتی دارد، و یک فرقی بین علم اجمالی و بین آن موارد وجود دارد که اینجا اصول تنزیلیه نمی تواند جریان پیدا بکند. استصحاب اینجا نمی شود جاری بشود، ولی در این مثالهایی که می خواهد بین متلازمین ایجاد تفکیک بکند، استصحاب می تواند جاری بشود.

خلاصۀ بیان ایشان این است که می فرماید: این تعبد به مفاد دو استصحاب و به مؤدای دو اصل یک وقت به این صورت است که این دوتا اصل روی یک مطلب اتفاق