سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 97

است، قابل استدلال است. روایت مسعده بن صدقه عبارتش«کل شیء فیه حلال و حرام» نیست، آن عبارتش غیر از آن چهار روایت است، این روایت یک تعبیر خاصی دارد، می فرماید: «کل شیء هو لک حلال» نه«کل شیء فیه حلال و حرام»، «کل شیء هو لک حلال» که ما به قرینۀ«حتی تعرف» که به عنوان غایت مطرح شده است، در شیء این صفت را خودمان اضافه می کنیم، یعنی«کل شیء لم یعرف حرمته» و به تعبیر دیگر«کل شیء شکّ فی حلیته و حرمته» مثل قیدی که شما در قاعده طهارت دارید.

دلالت روایت مسعده بن صدقه بر ترخیص بعض اطراف

«کل شیء طاهر حتی تعلم انّه قذر»، معنایش این است که«کل شیء شکّ فی طهارته و نجاسته فهو لک طاهر» و شاهد شما این غایت«حتی تعلم انّه قذر» است. روایت مسعده بن صدقه تنها روایتی است که این جمله در آن ذکر شده است. حال اگر ما از مناقشات سندی و متنی صرف نظر کردیم، آیا این روایت در این بحث موردنظر ما، می تواند نقشی داشته باشد و دلالت بر ترخیص بعضی از اطراف بکند یا نمی تواند؟ این که دیگر مجموع را موضوع قرار نداده است، این هر شیئی را، هر طرفی از اطراف علم اجمالی را، خودش مستقلا موضوع قرار داده است. می گوید: اناء طرف یمین شیء شکّ فی حلیته و حرمته فهو لک حلال مستقلا. اناء طرف راست هم همین طور است. آیا از این تعبیر و از این روایت، ترخیص در بعض ما می توانیم استفاده بکنیم یا نه؟

اشکال بر استدلال به روایت مسعده بن صدقه و پاسخ استاد

لقائل ان یقول: که شما نمی توانید از این روایت هم استفاده کنید، همان طورکه از روایت عبد الله بن سنان نمی توانستید استفاده کنید. چرا؟ برای خاطر این که این روایت ما دو طرف علم اجمالی دارد، چه چیزی را می خواهد محکوم به حلیت بکند؟ می خواهد بگوید: هم اناء طرف راست حلال است، و هم اناء طرف چپ؟ این همان ترخیص در جمیع شد، ترخیص در جمیع غیر عقلایی بود. این را که نمی توان مفاد«کل شیء هو لک حلال» حساب کرد. می خواهد خصوص اناء طرف یمین را بگوید: حلال است، اناء طرف یمین چه خصوصیتی در مقابل اناء طرف یسار دارد؟ چه مزیتی دارد که کل شیء لک حلال اناء طرف یمین را بگیرد، اما اناء طرف یسار را نگیرد؟ اگر عکس بخواهید بکنید، آن هم همین طور، بخواهد اناء طرف یسار را بگیرد و حکم به حلیت بکند، این