سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 179

علیکم الحج» شده است، موافقت این امر الهی تحقق پیدا کرده است. این یک نکته که باید به آن توجه داشت.

بررسی ظاهر حدیث نبوی با توجه به کمک عقل

نکته دیگر این است که آیا بعد از آنکه آن سائل سؤال کرد که«فی کلّ عام یا رسول الله ؟» و رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ناراحت شدند و آن جملات را فرمودند، فرمودند: تو چطور در امن از این معنا هستی که در دنبال سؤال تو، من کلمۀ«نعم» بگویم و اگر کلمۀ«نعم» بگویم، حج فی کل عام وجوب پیدا می کند و اگر وجوب پیدا کرد، «ما استطعتم و لو ترکتم لکفرتم»، بعد از این حرفها و این مسائلی که در بین پیش آمد، سؤال این است که رسول خدا که در آخر فرمودند: «اذا امرتکم بشیء فأتوا منه ما استطعتم» هدفشان چه بود؟ با این جمله چه چیزی را می خواستند بیان کنند و این جمله چه نقشی را بر عهده دارد؟

به عبارت دیگر: آیا رسول خدا می خواهند بفرمایند که چرا این سؤالات بیجا را می کنید؟ چرا مانند گذشتگان کثرت سؤال نسبت به انبیا دارید؟ چرا رفت وآمدهای بیجا انجام می دهید؟ بی خود شما رفت وآمد می کنید، بی خود سؤال می کنید. همان مسأله ای که پیش شما و از نظر عقل شما وجود داشته است که اگر یک طبیعتی مأموربه واقع بشود، ایجاد یک فرد از طبیعت در مقام امتثال، کفایت می کند. آیا رسول خدا اینجوری می خواسته اند بیان بفرمایند؟ یا اینکه می خواستند به عکاشه و سراقه بفرمایند: حالا که تو پافشاری کردی، حالا که یک مطلبی را نمی بایست سؤال بکنی و سؤال کردی، در حقیقت جزای این سؤال بیجای تو و اثر این سؤال نابجای تو این است که«اذا امرتکم بشیء فأتوا منه ما استطعتم».

به عبارت روشن تر: آیا رسول خدا بعد از آن ناراحتی از سائل وقتی این جمله را فرمودند، خواستند یک مطلب اضافه ای و یک تکلیف زائدی و یک تحمیل بیشتری را افاده کرده باشند؟ آیا هدف از این جمله، یک چنین معنایی بوده است ؟ یا اینکه رسول خدا بعد از آن ناراحتی فرمودند: چرا این کارها را می کنید؟ چرا سؤالات بیجا می کنید؟ مطلب که برای شما روشن است. شما می دانید وقتی طبیعتی مأموربه واقع شد، ایجاد یک فرد از این طبیعت در مقام امتثال، کافی است. کدامیک از اینهاست ؟ آیا سیاق حدیث و