سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 2

درس دویست و نود و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مقتضای اصل اولی در زیاده در مأموربه

بعد از آن که بحث شد در اینکه آیا مفهوم زیاده حقیقتا و عقلا می تواند تحقّق پیدا بکند یا نمی تواند؟ ما عرض کردیم که نمی تواند و تنها زیادۀ عرفیه امکان تحقّق دارد، بعدا هم بحثی ان شاء الله می کنیم که آیا این زیادی عرفیه، تا چه اندازه سعه دارد و چه مقدار را شامل می شود؟ آیا مثلا زیادی در نماز، معنایش این است که حداقل زیاده، یک رکعت باشد یا کمتر از یک رکعت هم امکان دارد؟ و همین طور خصوصیات دیگری که در معنای زیادی عرفیه بعدا ان شاء الله بحث می شود. اگر با قطع نظر از این معنا که زیادی حقیقیه، امکان پذیر نیست، مانند بعضی از بزرگان معتقد بشویم که زیادی حقیقیه مانند نقیصۀ حقیقیه، امکان پذیر هست، روی این فرض، آیا اصل اولی و قاعدۀ اولیه، در باب زیادی در مأموربه اقتضای بطلان می کند یا اقتضای عدم بطلان دارد؟ آیا از نظر حکم، زیادی در مأموربه مانند نقیصه است یا اینکه به حسب اصل اولی، ظاهر این است که بین این دو تا فرق حکمی وجود دارد؟

در باب نقیصه، به اعتبار اینکه مأموربه در خارج تحقّق پیدا نکرده و آنچه که متعلق