سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 20

قاطعیّتی احساس نمی کنیم. هیچ به نظر نمی آید که یک لحظه خندیدن، هیئت اتصالیّه نماز را از بین ببرد، کما اینکه اگر متکلمی، یک سخنرانی، یک لحظه بخندد، هیچ هیئت اتصالیّه کلامی او از بین نمی رود. پس اینجا باید یک تقیّد به عدمی مطرح باشد.

چون مسأله، مسألۀ تقیّد به عدم است، استصحاب را در همان صلاه جاری می کنیم، در همان هیئت اتصالیّه جاری می کنیم. می گوییم: قبل از آنکه این مشکوک القاطعیه تحقق پیدا کند، این هیئت اتصالیّه قطعا وجود داشت، اما حالا که این مشکوک القاطعیه تحقق پیدا کرده است، شک می کنیم که همان هیئت اتصالیّۀ مقیّده که قبل از تحقق این قاطع وجود داشت آیا با آمدن این مشکوک القاطعیه از بین می رود یا نمی رود، همان استصحاب را جاری می کنیم. چطور در باب مانع، صلاه مقیّد به عدم مانع را استصحاب می کردیم اینجا هم هیئت اتصالیّۀ متصفۀ به عدم قاطع را استصحاب می کنیم. قبل از آنکه مشکوک القاطعیه تحقق پیدا بکند این هیئت اتصالیّه مسلّم تحقق داشت، اما حالا شک داریم که از بین رفته است یا نرفته است، همان حالت سابقه به مقتضای استصحاب، محکوم به بقا می شود. لذا نحوۀ اجرای استصحاب در مانع و در قاطع به یک نحو است، و هیچ فرقی بین این دو ملاحظه نمی شود.

تا اینجا برای استصحاب عدم مانعیّت زیاده، دو تقریر ذکر کردیم. بحث اولی این بود که اگر یک زیاده ای در مأموربه تحقق پیدا کند و شک کنیم که این زیاده قادح در مأموربه هست، موجب بطلان مأموربه هست یا نه ؟ گفتیم: از طریق استصحاب می توانیم این مسأله را پیگیری کنیم. استصحاب چند تقریر داشت: یک تقریر، استصحاب عدم مانعیّت زیاده بود که گفتیم این مثل استصحاب عدم قرشیّت مرأه«لیست بحجه». تقریر دوم که استصحاب عدم تحقق مانع بود و به تعبیر دیگر استصحاب بقای صلاه مقیّد به عدم مانع بود این را عرض کردیم مانعی ندارد و این بحث یکی دو روزه دربارۀ این استصحاب بود.

استصحاب صحّت تأهلیه اجزای سابقه

اما یک تقریر سومی در کار است، به این صورت که کسی اینجوری استصحاب کند.

بگوید: فرض این بود که زیاده ای در مأموربه واقع شده است و احتمال می دهیم که این زیاده، به مأموربه ضربۀ بزند، در تقریر سوم استصحاب می گوییم: صحّت تأهلیّۀ اجزای