سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 210

درس سیصد و بیست و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی کلمۀ«کلّ » در روایت«ما لا یدرک کلّه لا یترک کلّه»

بحث از نظر موصول در«ما لا یدرک کله لا یترک کله» تمام شد، و معلوم شد که مباحات و محرمات و مکروهات را بلااشکال شامل نمی شود، و در مستحبات دو ظهور متعارض وجود دارد که بحثش دیروز گذشت. اما از نظر کلمۀ کل که در این روایت علویّه در دو مورد ذکر شده است، هم در موضوع و هم در حکم ذکر شده است. «ما لا یدرک کلّه لا یترک کلّه». کلمۀ«کل» در دو موضع ذکر شده است، موضوعا و حکما.

این کلمۀ کل ابتداء یک ظهور دارد در اینکه ناظر به مأموربه ذات اجزاء است. آنجایی که مأموربه کل و جزء داشته باشد، بعض و کل داشته باشد، و این ظهور در مأموربه ذات اجزاء دارد یعنی آنجایی که یک طبیعت مرکبه ای مأموربه باشد، لکن مکلف نتواند تمام اجزای این مرکب را درک بکند. این روایت ظهور در چنین موردی دارد. لکن در عین اینکه مرکب ذات اجزاء را می گیرد، دو احتمال در اینجا وجود دارد: یک احتمال اینکه