سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 22

اجزای سابقه یعنی چه ؟ خودشان می گویند: دو احتمال بیشتر در آن وجود ندارد. این که اجزای سابقه صحیح است یا باید همان صحت در باب عبادات را آنجا پیاده کنیم، صحت در باب عبادات معنایش این است«مطابقۀ المأتی به مع المأموربه» شما که می گویید: اجزای سابقه صحیح است یعنی اجزای سابقه مطابق مأموربه واقع شده است، همانطوری که دستور داده اند تحقق پیدا کرده است، برخلاف مأموربه واقع نشده است.

احتمال دوم در معنای صحت، صحت در باب معاملات است که با یک معنای وسیعی، می شود آن معنا را در اینجا آورد. صحت در باب معاملات به معنای ترتّب اثر مقصود بر معامله است. فلان معامله صحیح است یعنی آن اثری که از معامله مورد انتظار است، بر او ترتب پیدا کرده است و آن اثر بار شده است.

ممکن است شما در اجزای سابقه، صحتش را به این معنا بگیرید، بگویید: اثر بر اجزای سابقه مترتب است، اثر مقصود بر او مترتب است. ایشان می فرماید: این را باید معنا کنید. اثر مقصود بر اجزای سابقه مترتب است معنایش چیست ؟ معنایش این است که اجزای سابقه به کیفیّتی واقع شده است که اگر اجزای لاحقه با تمام خصوصیّات به اجزای سابقه ملحق بشود مجموعا کل را تشکیل می دهند. مجموعا عبادت کامل را تشکیل می دهند که در حقیقت معنای صحت، یک معنای تعلیقی است که تعبیر به صحت تأهلیّه هم روی همین معناست. یعنی این اجزای سابقه جوری واقع شده است و جوری مطابق با خواست مولا تحقق پیدا کرده است که اگر اجزای لاحقه بدون کم و کاست و با رعایت همۀ شرایط به اینها ملحق بشود، یک نماز صحیح و کامل را تشکیل می دهند.

معنای صحّت اجزای سابقه

پس نتیجه این شد که اگر مستصحب شما صحه الاجزاء السابقه باشد، صحه اجزای سابقه دو معنا دارد: یکی مطابقت آنها با مأموربه و دستور مولا. و دیگر«ترتب الاثر علیها» که معنای«ترتب الاثر علیها» یک قضیۀ تعلیقیّه است، یعنی«لو انضم الیها سائر الاجزاء و الشرایط » عبادت کامل تحقق پیدا می کند.

ایشان می فرماید: اگر مستصحب شما صحت به یکی از دو معنا باشد، این صحت مشکوک نیست که شما استصحاب کنید. این«ما یشک فیه مانعیته» اگر مانعیّت هم داشته باشد قطعا منافات با این صحت ندارد تا چه برسد به اینکه شما در مانعیّت این مانع، شک