سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 221

جریان و قصه ملاحظه بکنیم، دوتا معنا دارد: یک معنایش این می شود: «اذا امرتکم بطبیعه ذات افراد فأتوا من تلک الافراد ما استطعتم» «ما» هم مای موصوله می شد، یعنی آن فردی که استطاعت دارید، آن مصداقی که استطاعت دارید، آن فردی که از این طبیعت می توانید در خارج انجام بدهید. اگر روایت را اینجوری معنا بکنیم، لازمه اش این است که آنچه که شما استطاعت دارید، باید عنوان فردیت برای طبیعت داشته باشد، یعنی کلی و عنوان طبیعت بر آن انطباق پیدا بکند برای اینکه می گفت: «فأتوا من افراد الطبیعه» آن فردی که استطاعت دارید. فرد طبیعت کدام فرد است ؟ آن فردی است که عنوان طبیعت بر آن صادق باشد. مثلا در باب انسان می بینیم اگر دستش را قطع بکنند، عنوان و کلی انسان بر او صادق است، اگر پایش را قطع کردند عنوان انسان بر او صادق است. اما اگر از انسان فقط یک دستی و یک پایی باقی بماند ولو اینکه این هم از اجزاء انسان است، ولی دیگر عنوان انسان بر دست انسان و بر پای انسان صدق نمی کند.

اگر روایت را اینجوری معنا کردیم، می گوید: «فأتوا من افراد الطبیعه ما استطعتم» ولو اینکه یک فرد ناقصی هم باشد، مثل یک انسانی بی دست و پایی، ولی باید عنوان فردیتش برای طبیعت محرز باشد، و عنوان طبیعت بر او صدق بکند. اما اگر روایت را اینجوری معنا کردیم، گفتیم: «اذا امرتکم بطبیعه مرکبه ذات اجزاء فأتوا من تلک الاجزاء ما استطعتم» این دیگر کجایش دلالت دارد که بر این اجزاء باید عنوان طبیعت صدق بکند؟ این درست روی عنوان ترکیب تکیه کرده، گفته اگر یک طبیعت مرکبۀ ذات اجزایی مأموربه واقع شد، در مقام امتثال و در مقام موافقت، آنچه را که از اجزاء مقدور شما هست، آنچه را که از اجزاء می توانید در خارج انجام بدهید. اما آن اجزائی که در خارج انجام می دهید، عنوان طبیعت هم باید بر آن صادق باشد، اسم طبیعت هم باید بر آن صادق باشد، این عبارت دیگر دلالت بر این معنا نمی کند. مثل اینکه یک معجون مرکب از ده جزء را گفتند: اگر شما را امر کردیم به اینکه این معجون مرکب از ده جزء را انجام بدهید، هرکدام از اجزایش که در اختیار شما است و داخل در قدرت شماست، را بیاورید کافی است. اما آیا معنایش این است که آن اجزائی را هم که می آورید باید اسم معجون بر آن هم صادق باشد تا ما قصه را منحصر کنیم به آنجایی که از ده جزء، لااقل شش و هفت جزئش مقدور شما باشد؟ تا آنجایی که اگر از ده جزء فقط دو جزء مقدور شماست، یا یک جزء مقدور شماست، همین هم صدق می کند که از اجزاء این معجون،