سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 225

بالمعسور» هم مسأله همین طور است. این یک بیانی است که به عرف نازل شده و طرف توجه مردمند لذا باید عرف این معنا را تشخیص بدهد که آیا اینجا میسور از طبیعت است یا میسور از طبیعت نیست ؟ البته به قول مرحوم آخوند این منافات ندارد که درعین حال شارع در بعضی از موارد تضییقا یا توسعه یک دخالتهایی داشته باشد. یک وقت روایت را می خواهیم معنا بکنیم، روایت میسور عرفی را می گوید لیس الا. اما یک وقت می خواهیم بگوییم: دیگر دست شارع بسته می شود، یعنی شارع در بعضی از موارد که عنوان میسور به حسب عرف هست، ممکن است عرف را تخطئه بکند، بگوید: «هذا لیس بمیسور» مانعی ندارد. کما اینکه در بعضی از مواردی که عرف عنوان میسور را نمی بیند، شارع می تواند اینجا توسعه عنوان میسور را پیاده بکند.

به عبارت روشن تر: اگر المیسور را به میسور عرفی معنا کردیم، این ملازم با این نیست که دیگر دست شارع بطور کلی بسته می شود. در عین اینکه قاعده و ضابطه محورش عبارت از میسور عرفی است، لکن درعین حال دست شارع هم باز است.

گاهی از اوقات تضییقا بعضی از موارد را از عنوان میسور خارج می کند، و گاهی از اوقات توسعه بعضی از موارد را داخل در عنوان میسور می کند، و این هیچ منافاتی ندارد با اینکه معنای اولیۀ«المیسور لا یسقط بالمعسور» همان میسور و معسور عرفی باشد.

پرسش:

1 - مراد از اشتراط صدق عنوان مرکب بر میسور از مرکب که در قاعده میسور مطرح شده چیست ؟

2 - روایت نبویه«اذا امرتکم بشیء...» را از نظر اشتراط صدق عنوان مرکب بر میسور بررسی کنید.

3 - آیا روایت علویۀ اول، دلالت بر اشتراط صدق عنوان مرکب بر میسور دارد؟ چرا؟

4 - روایت«ما لا یدرک کله لا یترک کله» را از نظر اشتراط صدق عنوان مرکب بر میسور بررسی کنید.

5 - آیا در صدق عنوان مرکب بر میسور، نظر عرف معتبر است یا شارع ؟ توضیح دهید.