سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 233

عنوان میسور الصوم انجام بدهد؟ کسی چنین فتوائی نداده است. یا مثلا کسی مبتلا به عطش زیاد است، از همه مفطرات می تواند اجتناب کند، اما در مسألۀ آب نمی تواند هفده ساعت آب نخورد، بگوییم: امساک از آب لازم نیست اما از سایر مفطرات چرا امساک نکند؟ این مورد فتوا واقع نشده است. و همین طور در باب مستحبات، در باب مستحبات، نوعا مسألۀ قاعده میسور مطرح نیست. اگر کسی مستحب را بتمام اجزائه می تواند انجام بدهد فبها، اگر هم نمی تواند که نمی تواند نه اینکه بعضی از اجزائش را انجام بدهد دون بعض. لذا موارد زیادی از این قبیل قاعده میسور در آن پیاده نشده است.

لذا گفته شده است برای این مسائل، اجرای قاعده میسور در فقه پشتوانه لازم دارد و پشتوانه اش هم عبارت از عمل مشهور است. هرکجا مشهور، عمل کنند، ما هم عمل می کنیم. در حقیقت اینجا عمل مشهور جبران دلالت قاعده میسور را می کند و جبران ضعف دلالتش را می کند.

عدم لزوم تخصیص اکثر در قاعدۀ المیسور

لکن جواب این است که نیازی به این مسائل نیست. اولا قاعده میسور را ما از اول شامل مستحبات نمی دانیم. ما عرض کردیم که کلمه«لا یسقط » یا امثال اینها شامل مستحبات نمی شود و در قاعده«ما لا یدرک» ولو اینکه ظهور صدر را مقدم داشتیم، اما نتیجۀ تقدیمش این بود که قاعده میسور به صورت کلی نتواند جریان پیدا کند. به عبارت روشن تر؛ اگر در«ما لا یدرک»، مستحبات وارد می شد، حتی در واجباتش هم«لا یترک» دلالت بر نهی تحریمی نمی کرد و جا برای قاعده میسور در واجبات باقی نمی ماند.

به عبارت روشن تر؛ در هرفرضی که ما قاعدۀ میسور را به صورت لزوم در باب واجبات پیاده کنیم، لازمۀ آن فرض این است که مستحبات اصلا داخل در قاعدۀ میسور نباشد و اگر مستحبات داخل در قاعده میسور نبود، دیگر حساب مستحبات ربطی به این قاعده ندارد و عنوان تخصیص برای این قاعده پیدا نمی کند.

و اما مسأله روزه، اولا شما یک مورد را پیدا کردید به نام روزه، اما در کثیری از عبادات، مسأله اینطور نیست. در باب نماز، قاعدۀ میسور پیاده می شود، در باب حج، قاعده میسور پیاده می شود، در باب وضو، قاعده میسور پیاده می شود، حالا شما گشتید