ما دیروز از این اشکال یک جواب دادیم که اصولا این کلمۀ اطاعت از کجا پیدا شده است که ما در باب عبادات یک عنوانی به عنوان اطاعت لازم داریم، تا بعد در معنای این اطاعت بحث بکنیم ؟
جواب واقعی و جواب حقیقی از این اشکال این است که اولا در آنجایی که علم تفصیلی به بعث دارد مطلب را روشن بکنیم که دائرۀ اشکال آنجا را هم می گرفت، و بعد بیائیم به سراغ موارد احتیاط ، ببینیم که در آنجا وضعش چطور است. می گوئیم: در آنجایی که کسی علم به بعث مولا پیدا کرد، و واقعا هم بعث المولی تحقق داشت، و این هم از آن بعث المولی، منبعث شد یعنی علم به بعث پیدا کرد. البته در باب علم یک نکته ای هست که در بعضی از مباحث سابقه اشاره ای به آن شده است و این یک مطلبی است که در فلسفه ثابت شده است. وقتی که شما علم پیدا می کنید به یک واقعیتی، اینجا ما دوتا معلوم داریم: یک معلوم بالذّات، و یک معلوم بالعرض. معلوم بالذّات شما عبارت از آن صورت ذهنیّۀ متحققۀ در نفس شماست، برای اینکه آن چه حاضر عند النفس است و متحقق فی النفس است عبارت از همان صورت ذهنیه است، مثلا وقتی که شما علم پیدا می کنید به«مجیء زید من السفر» اینجا در نفس شما، یک صورتی از مجیء زید و یک تصویری از مجیء زید تحقق دارد، که آن که برای شما ابتداء و بالذّات معلوم است، و عند نفس شما حضور دارد، همان صورت ذهنیه است، منتها چون این صورت ذهنیه حکایت از واقع می کند و نقش واقع مجیء زید است، می گویند: مجیء زید، معلوم شماست، درحالی که آن، معلوم بالعرض شماست، یعنی اینطور نیست که بین شما و بین واقعیت مجیء زید، یک مسألۀ سومی وجود نداشته باشد. یک مسألۀ سومی به عنوان واسطه، وجود دارد و آن صورت ذهنیۀ مجیء زید است که متحقق در نفس شماست. لذا علم شما بالذّات به آن صورت ذهنیه متعلق است و بالعرض به آن واقعیت که عبارت از مجیء زید است تعلق می گیرد، این یک مسألۀ کلی است و در جای خودش هم ثابت شده است که در تمامی این موارد که انسان علم به یک واقعیاتی پیدا می کند و در تعبیر خودش می گوید: «مجیء زید من السفر معلوم لی» واقعش این است که معلوم بالعرض است، نه معلوم بالذات، منتها چون که این صورت ذهنیه، همان نقش واقعیت است و همان آئینۀ واقعیت است و حکایت همان واقعیت است لذا علم را به آن واقعیت هم بالعرض نسبت می دهند.