سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 257

این امر منبعث بشویم، جز اینکه این امر را در خارج اطاعت بکنیم و لو لا امر المولی به هیچ وجه اطاعت از ما در خارج تحقق پیدا نمی کرد. پس اصل الاطاعه که در رابطۀ با امر است هیچ گونه غرض و هدفی جز جنبۀ الهی در آن وجود ندارد، اما نحوۀ اطاعت و کیفیت اطاعت، این دیگر از نظر کبرا، خصوصیاتی در آن اعتبار ندارد که لازم نیست این خصوصیات هم جنبۀ عبادیت داشته باشد، لازم نیست که این خصوصیات هم عنوان معنوی داشته باشد. اگر طبق خواسته های نفسانی هم باشد، اصلا ضربه ای به صحت عبادت نمی زند. نتیجتا نمی شود از راه تکرار در صحت احتیاط و در تمامیت احتیاط مناقشه ای بکند.

منتفی شدن قصد وجه و قصد تقرّب با احتیاط و جواب آن

اما اشکال دوم در همین رابطه در خصوص عبادیات فقط است و شامل توصلیات نمی شود به این صورت که اگر ما احتیاط کردیم در یک امر عبادی به تکرار عبادت، حالا که روز جمعه می خواهیم نماز جمعه بخوانیم آیا می توانیم به این نماز جمعه، قصد تقرّب بکنیم ؟ ما که نمی دانیم مأموربه، عبارت از نماز جمعه هست یا نه، چطور می توانیم در رابطۀ با نماز جمعه، قصد قربت را رعایت بکنیم ؟ چطوری می توانیم قصد وجه را رعایت بکنیم ؟ معنای وجه این است که انسان عمل واجب را لوجوبه و عمل مستحب را لاستحبابه انجام بدهد، منتها در باب قصد وجه، یک احتمال دیگر هم هست که مسألۀ وجوب و استحباب به صورت غایت نباشد، بلکه به صورت وصف باشد، بگوید: «انّی اصلّی صلاه الجمعه الواجبه، انّی اصلّی صلاه اللیل المستحبه». شما که نمی دانید که نماز جمعه وجوب دارد یا ندارد. این وصف الواجبه یا غایت وجوب که عنوان«لوجوبها» است، را چطور رعایت می کنید؟

جواب این اشکال همان طوری که مرحوم شیخ(علیه الرحمه) و دیگران جواب فرموده اند این است که هیچ مانعی ندارد در موارد تکرار و احتیاط ، قصد قربت و همین طور قصد وجه به این صورت پیاده شود که انسان قصد قربت بکند بصلاه الجمعه به صورت یک قضیۀ تعلیقیه. می گوید: «اصلّی صلاه الجمعه لوجوبها ان کانت واجبه». قصد قربت و لوجوبه با یک تعلیق هم درست می شود.

اگر بخواهیم این را به صورت یک عبارت دیگری بیرون بیاوریم این است که احتمال