سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 260

اما اگر حرف مرحوم آخوند را اختیار کردیم و دست ما از اطلاق دلیل کوتاه شد به لحاظ اینکه اطلاق در مقابل تقیید است، و چون تقیید، امکان ندارد پس اطلاق هم امکان ندارد، پس تمسک به اطلاق معنا ندارد. روی این مبنا که مرحوم آخوند انتخاب کردند، اگر شک کردیم که مثلا آیا جزم به نیت یا اشباه این، در عبادت معتبر است یا نه، آیا در اینجا اصاله البرائه نقص دارد؟ یک خصوصیتی اینجا هست ؟

به عبارت روشن تر: اگر قبول کنیم که در مسألۀ اقل و اکثر ارتباطی مثل شک در جزئیت سوره، یک وقت ما در آنجا اشتغالی می شویم که دیگر بحثی نداریم، اما اگر در آنجا اصاله البرائتی شدیم، گفتیم: اگر شک کردید در جزئیت سوره، اینجا اصاله البرائۀ عقلی و نقلی، هردو حکم می کنند به اینکه سوره بر شما لازم نیست، آن وقت سؤال این است آیا این اصاله البرائه همان طوری که در اجزاء مأموربه مثل سورۀ مشکوکه الجزئیه جریان پیدا می کند، آیا اشکالی دارد که در مثل جزم به نیت که مربوط به مقام نیت است، اصاله البرائه جاری بشود؟ آیا بین مسألۀ جزم به نیت و بین مسألۀ سوره، فرق وجود دارد که ما در مثل سوره می توانیم اصاله البرائه جاری بکنیم، اما در مثل جزم به نیت نمی توانیم اصاله البرائه جاری بکنیم ؟ چون از نظر اطلاق، فرق بود آیا از نظر اصاله البرائه هم فرق وجود دارد؟

به نظر ما که هیچ فرقی نمی رسد. چه فرقی می کند که شما شک بکنید که در نماز، سوره جزئیت دارد یا نه ؟ یا اینکه شک بکنید که جزم به نیت اعتبار دارد یا ندارد؟ کسی فرضا توهّم بکند که در سوره، اصاله البرائه جریان پیدا می کند و در مسألۀ جزم به نیت، اصاله البرائه جریان پیدا نمی کند؟ هیچ فرقی به نظر نمی رسد.

و اگر ما از مبنای خودمان هم دست برداریم و به اطلاق دلیل عبادت هم رجوع نکنیم و نوبت به اصاله البرائه برسد، ظاهر این است که از نظر اصاله البرائه، هیچ فرقی بین جهات مربوط به نیت و جهاتی که مربوط به اجزاء و شرایط است وجود ندارد. ملاک اصاله البرائه در تمام اینها یکسان و یکنواخت است.

اجماع بر عدم جواز احتیاط در عبادات و جواب آن

بله؛ دوتا اجماع در اینجا ادعا شده است، که اجماع منقول هم به خبر واحد«لیس بحجه»: یک اجماع را سید رضی ادعا کرده است که اگر کسی نماز می خواند و احکام