سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 261

نماز را نمی داند، (لابد فرض در جایی است که می تواند بداند) درحالی که می تواند احکام نماز را بداند، نمازش باطل است. آن وقت بگوییم: این عمومش اقتضا می کند که شما هم که احتیاط می کنید و نماز جمعه و ظهر را می خوانید درحالی که نمی دانید که کدام واجب است و می توانید که اجتهادا و یا تقلیدا به دست بیاوری که کدام واجب است، این«یکون باطلا».

یک اجماع دیگری هم ادعا شده است که اصلا این اجماع روی متن احتیاط آمده است، و آن این است که در باب عبادات انسان باید یا مجتهد باشد و یا مقلّد، و اگر کسی دو طریق اجتهاد و تقلید را ترک کرد و«أخذ بطریق ثالث و هو الاحتیاط » عبادتش باطل است.

این دو اجماع منقول به خبر واحد است، و ما در جای خودش ثابت کردیم که اجماع منقول به خبر واحد، فاقد حجیت است. لذا نتیجه اینطور شد که این اشکالاتی هم که در رابطۀ با احتیاط در شبهات مقرونۀ به علم اجمالی است حتی در آنجایی که مستلزم تکرار عمل و تکرار عبادت باشد قابل دفع است.

پرسش:

1 - جواب از اشکال لزوم استهزاء و لعب از احتیاط در اطراف علم اجمالی چیست ؟

2 - آیا خصوصیات ملازم با عبادات، منافی عبادات می شوند؟ چرا؟

3 - اشکال منتفی شدن قصد وجه و قصد تقرّب از احتیاط را با جوابش بیان کنید.

4 - لزوم اعتبار جزم به نیت در عبادات را با جوابش توضیح دهید.

5 - جواب از تمسک به اجماع بر عدم جواز احتیاط در عبادات چیست ؟