سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 265

است، اصلا در چنین موقعیتی«یعتبر» در احتیاط اینکه انسان به همانی که حجت بر وفقش قائم شده است شروع بکند و ابتداء بکند.

تقدّم امتثال تفصیلی بر امتثال اجمالی

بعد می فرماید: یک نکتۀ دیگر هم در کار هست، (البته این نکته را در مراتب امتثال از ایشان نقل کردیم و همان جا هم جواب داده شده است) و آن این است که رتبۀ امتثال تفصیلی، ولو اینکه این امتثال تفصیلی علمی نباشد، بلکه ظنّی به ظن معتبر باشد، بر رتبۀ امتثال علمی اجمالی تقدّم دارد. یعنی«اذا دار الامر» بین اینکه انسان امتثال بکند به یک چیزی که تفصیلا امتثال مولاست ولو علم تفصیلی هم نباشد، بلکه خبر واحد معتبری بر آن دلالت کرده باشد و بین اینکه انسان این معنا را کنار بگذارد و امتثال احتمالی و علمی اجمالی را مطرح بکند، رتبۀ امتثال تفصیلی بر رتبۀ امتثال اجمالی تقدم دارد، ولو اینکه در اجمالی اش پای علم مطرح باشد، و در تفصیلی پای ظن مطرح باشد، ولی همین ظنّ معتبر به لحاظ تفصیلی بودن، بر آن اجمالی تقدّم دارد ولو اینکه توأم با علم باشد، و توأم با یقین باشد، که ما از آن تعبیر به احتیاط می کنیم. ایشان یک چنین مبنایی هم دارند.

لازمۀ این مبنا این است که اینجایی که خبر واحد بر وجوب نماز جمعه قائم شده است و امتثال تفصیلی هم بر امتثال اجمالی تقدّم دارد، شما باید اول نماز جمعه را بخوانید، برای اینکه نماز جمعه امتثال تفصیلی ظنّی به ظن معتبر است، و این بر احتیاط تقدم دارد که به عنوان امتثال علمی اجمالی مطرح است.

عدم تأخّر امتثال علمی اجمالی از امتثال تفصیلی

عرض کردیم که این حرف دوم ایشان مکررا بحث شده است و جواب داده ایم و ما این تقدّم و تأخر رتبه را نپذیرفتیم، و حتی بالاترش را عرض کردیم گفتیم: در امتثال علمی اجمالی، هیچ گونه تأخّری ملاحظه نمی شود، حتی نسبت به علمی تفصیلی، تا چه برسد به ظنّی تفصیلی. گفتیم: کسی که می تواند علم تفصیلی پیدا بکند، راه برایش باز است، لکن این راه ممکن است برایش مستلزم صرف وقت و ناراحتی باشد نه به مرحلۀ عسر و حرج، می گوید: ما چه داعی داریم که علم تفصیلی پیدا بکنیم، احتیاط می کنیم و آن مقداری را که احتمال می دهیم که مطلوب مولاست تمام اطرافش را در خارج انجام