سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 295

هزارتا تکلیف به دست آوردید، آیا در هزار و یکم علم اجمالی شما منحل می شود که شمای مناقشه کننده گفتید: در هزار و یکم، علم اجمالی منحل شده است و دیگر دلیلی بر وجوب فحص نداریم ؟ یا اینکه علم اجمالی به قوّت خودش باقی است و در هزار و یکم هم بر شما فحص را واجب می کند، در هزار و صد هم واجب می کند؟ در تمام اطراف احتمال و ارقام احتمالیه همین علم اجمالی برای شما فحص را لازم می کند.

پس از نظر این مناقشه، که این دلیل اخصّ از مدعا است. این دلیل، وجوب فحص را در رابطۀ با هزارتای اول، دلالت دارد، اما اینکه در رابطۀ با بعدی ها دلالت ندارد، مرحوم محقق نائینی(ره) می فرمایند: خیر، علم اجمالی انحلال پیدا نمی کند، به قوّت خودش باقی است و شما را به فحص در تمامی ارقام احتمالی ملزم می کند. این جوابی است که ایشان داده اند، البته یک مناقشۀ دومی هم هست، و جوابی هم ایشان از مناقشۀ دوم داده اند، لیکن اصل جواب ایشان و آن مناقشه و جواب بعدی را ان شاء اللّه فردا ملاحظه می کنید.

پرسش:

1 - کیفیت استدلال بر وجوب فحص را از باب علم اجمالی توضیح دهید.

2 - جواب استاد را از استدلال بر وجوب فحص از باب علم اجمالی بیان کنید.

3 - علت اخص بودن دلیل از مدعا را در استدلال بر وجوب فحص از باب علم اجمالی بیان کنید.

4 - جواب محقق نائینی(ره) را از مناقشه اخص بودن دلیل از مدعا توضیح دهید.