سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 30

می فرمایند که چون«فی صلاته» ذکر شده است، صلاه را ظرف برای زیاده قرار داده است. اگر صلاه ظرف برای زیاده واقع شد لازمه اش این است که بر خود آن زیاده هم عنوان صلاه منطبق باشد، نه اینکه زیاده جزء نماز باشد. زیاده باید به مقداری باشد که ما بتوانیم عنوان صلاه به آن بدهیم، و لذا ایشان می فرمایند که از این«من زاد فی صلاته» استفاده می کنیم که حدّاقل زیاده، عبارت از یک رکعت است و بر کمتر از یک رکعت، دیگر عنوان زیاده منطبق نیست برای اینکه حدّاقل چیزی که در تحقق صلاه، معتبر است، و با کمتر از آن صلاه تحقق پیدا نمی کند، عبارت از یک رکعت است. نماز یک رکعتی وجود دارد، اما نماز کمتر از یک رکعت دیگر در شرع اسلام معهود نیست، اما نماز یک رکعتی داریم، مثل صلاه وتر که آخرین نماز از نمازهای شب است با یک رکعت تحقق پیدا می کند، درحالی که صلاه مستقل است.

لذا ایشان می فرماید که این«من زاد فی صلاته» کأنه معنایش این می شود: «من زاد رکعه فی صلاته»، برای اینکه«اقل ما یتحقق به الصلاه عباره عن الرکعه»، لذا اگر شما یک سجده اضافه بکنید، یک رکوع اضافه بکنید، دو سجده حتی اضافه بکنید، عنوان زیادی در نماز تحقق پیدا نمی کند. و شاهدی برای این معنا ذکر می کنند که اگر شما به رفیقت خطاب کردی و گفتی: «زاد الله فی عمرک» خدا در عمر تو زیاد کند، معنایش این نیست که آن زیاده هم باید عنوان عمر داشته باشد، مفادش این نیست که زیاده هم باید از سنخ همان عمر باشد، همانطور که در«زاد الله فی عمرک» کأنه معنایش این است که«زاد الله عمرا فی عمرک» در«زاد فی صلاته» هم کأنه معنایش این است: «زاد صلاتا فی صلاته» منتها«اقلّ ما یتحقق به الصلاه عباره عن الرکعه»، لذا ما به همان رکعت هم اکتفا می کنیم.

اگر کسی یک رکعت در نمازش اضافه کرد«فعلیه الاعاده» اما کمتر از این را دیگر ما از روایت استفاده نمی کنیم.

دلیل استاد بر بطلان توجیه محقق حائری(ره)

آیا این بیان ایشان درست است ؟ آیا همان طوری که در«زاد الله فی عمرک» مطلب همین طور است که ایشان بیان فرمودند در«زاد فی صلاته» هم معنایش این است ؟ یا اینکه بین عمر و بین صلاه فرق وجود دارد؟ عمر یک امر بسیط است، یک امر غیر مرکب است، دارای اجزا نیست، آن هم اجزای متفاوته و اجزای مختلفه الحقایق. اگر کسی یک