سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 335

صادر شده باشد، همین الان، وجوب اکرام فعلیت دارد و تکلیف همین حالا تحقّق دارد.

اگر این حرف را بزنیم یک راه حلی برای آن اشکال پیدا کرده ایم.

اما واقعش این است که ما نمی توانیم ملتزم به این معنا بشویم. ما نمی توانیم در شریعت بطور کلی واجب مشروط را منکر بشویم. ما نمی توانیم بگوییم: تمام واجبات مشروطه، رجوع به واجبات معلّقه می کند. حداقل مشهور بین علما و فقها، وجود یک واجبات مشروطه در مقابل واجبات مطلقه است و معنای واجب مشروط آنطوری که مشهور قائلند این است که الان وجوب فعلیت ندارد، الان قبل از تحقّق شرط و قبل از تحقّق وقت، ما نمی توانیم برای وجوب اکرام فعلیتی قائل بشویم، فعلیت بعد از تحقق مجیء است. در واجبات موقته، فعلیت بعد از تحقّق وقت است.

از نظر مشهور بین فقهای شیعه، نماز مغرب الان واجب نیست. ما نمی توانیم بگوییم:

نماز مغرب همین الان وجوب دارد، لکن زمان مغرب، در نماز دخالت دارد، اما در وجوبش هیچ دخالتی ندارد. این خلاف آن چیزی است که مشهور بین فقها است و اگر ما در مثل حج، یک واجب معلّقی درست کردیم و پذیرفتیم که در مثل حج، واجب معلّق وجود دارد لازمه اش این نیست که تمام واجبات مشروطه را به واجب معلّق ارجاع بدهیم. بعضی از واجبات معلّقه هم وجود دارد، اما«کل واجب مشروط یرجع الی الواجب المعلّق» بحیثی که دیگر در شریعت، واجب مشروط اصطلاحی و مشهور وجود نداشته باشد، این قابل التزام و قابل پذیرش نیست. پس چه کنیم ؟ پس در واجبات مشروطه و موقته قبل التحقّق الشرط و الوقت از کجا مسألۀ وجوب فحص را مطرح بکنیم ؟

عدم مقدمیّت وجوب فحص

راهش یکی از دو مطلب است: اولا می گوییم: چرا لباس مقدمیّت به مسألۀ وجوب فحص پوشاندید و وجوبش را وجوب غیری مقدمی قرار دادید؟ این با تعریفی که شما در باب مقدمه می کنید سازش ندارد. مقدمه یعنی چه ؟ مقدمه ای که در باب مقدمه الواجب بحث می شود یعنی آن که اگر انسان او را ترک بکند، ذی المقدمه امکان ندارد تحقّق پیدا بکند. اگر نصب سلّم تحقّق پیدا نکند، کون علی السطح عادتا ممتنع است. اگر طهارت که مقدمه شرعیه است تحقّق پیدا نکند، ذی المقدمه که عبارت از صلاه است