سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 39

است.

حرف این است که ما عنوان اعاده و عدم اعاده که در حدیث«لا تعاد» مطرح است، را در کجا استعمال می کنیم ؟ چه کسی می تواند از شما سؤال بکند که من نمازم را اعاده بکنم یا نکنم ؟ اصلا کسی می تواند این طرز تعبیر بکند که من نمازم را لازم است اعاده بکنم یا نه که این خصوصیت را داشته باشد که از اول قاصد بوده که نماز صحیح انجام بدهد، قصد امتثال امر واقعی داشته، قصد تحقّق بخشیدن به مأموربه در خارج داشته است، می خواسته است یک نماز صحیحی بخواند لکن بعضی از حالات مثل نسیان و امثال ذلک، مانع از این شده که بتواند به مراد خودش برسد، اما آدمی که اصلا از اول قصد نداشته که مأموربه را صحیحا انجام بدهد، از اول می خواسته رکوع را در نماز ترک بکند، با اینکه می دانسته که رکوع، جزئیت دارد، این اگر ایستاد و نمازش را بی رکوع خواند، حق ندارد که سؤال بکند که آیا من نمازم را اعاده بکنم یا نکنم ؟ شما از اول نخواستی که نماز صحیح بخوانی، قصدت این نبود که امتثال امر الهی را انجام بدهی، نمی خواستی یک نماز جامع الاجزاء و الشرایط بخوانی و الاّ اگر قصدت این بود، چرا رکوع را ترک کردی ؟ چرا فاتحه الکتاب را ترک کردی ؟ این عنوان اعاده و عدم اعاده اصلا جایش یک چنین موقعیتی است. مثل اینکه کسی از شما سؤال بکند که آیا لازم است که نماز مغربم را اعاده بکنم یا نه ؟ شما از او بپرسید: چه اشکالی در نماز مغرب شما وجود داشته ؟ او در جواب بگوید: من عمدا یک رکعت ترک کردم. شما می گویید: کسی که عمدا یک رکعت نمازش را ترک می کند درحالی که می داند که این موجب عدم تحقّق مأموربه است، موجب عدم صحّت مأتی به است، چه معنا دارد سؤال بکند که من نمازم را اعاده بکنم یا نه ؟ اگر می خواست نماز بخواند، با علم و توجه، یک رکعت را ترک نمی کرد.

پس اصطلاحا حتی در عرف، کلمۀ اعاده، (نفیا یا اثباتا فرق نمی کند) جایی مطرح است که مورد، موردی باشد که شخص می خواسته مأموربه را انجام بدهد و کمال علاقه را هم به این موضوع داشته لکن یک مسایلی از قبیل نسیان و جهل به خلاف و امثال ذلک، مانع از این شده که مأموربه را انجام بدهد. ممکن است کما اینکه بعد هم بحثش را می کنیم حتی در مورد جاهل مقصّر هم این«لا تعاد» را پیاده بکنیم. جاهل مقصّر آن است که احتمال می دهد که عملش باطل باشد لکن نمی رود سؤال بکند، راه سؤال هم برای او