سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 406

بررسی مرسله زراره در رابطه با قاعده لا ضرر

همین داستان را زراره از امام باقر به صورت یک مرسله بیان کرده که در سندش «بعض اصحابنا» وجود دارد. صاحب وسایل در کتاب وسایل این مرسله را نقل نکرده لکن کلینی در کتاب کافی همان طوری که آن موثقه را ذکر کرده این مرسله را هم(در کتاب المعیشه باب الضرر حدیث 8) ذکر کرده است.

این مرسله هم تقریبا از نظر نقل این داستان، شبیه همین است که خواندیم لکن یک فرق مختصری دارد راجع به اینکه رسول خدا اول به او فرمودند که این را بفروش به یک نخل دیگری، گفت: نمی فروشم. فرمودند: در مقابل سه تا نخل دیگر. گفت: نمی فروشم.

فرمودند: در مقابل ده تا نخل دیگر در فلان مکان. گفت: نمی فروشم. بعد مکانش را رسول خدا تغییر دادند و قاعدتا یک مکان باارزش تری را ذکر کردند، فرمودند: در مقابل ده تا نخله در یک مکان دیگری که مثلا از نظر نخله و یا از نظر مکان ارزش بیشتری داشت. گفت: نمی فروشم. بعد هم مسألۀ نخله در بهشت را مطرح کردند گفت: من نمی پذیرم. آنوقت تعبیر در این مرسله اینطوری است: «فقال له رسول الله: انک رجل مضارّ» که این در روایت موثقه نبود«و لا ضرر و لا ضرار علی مؤمن» در روایت موثقه عنوان«لا ضرر و لا ضرار» بعد از حکم رسول خدا به صورت تعلیل ذکر شده بود، اما اینجا قبل ذکر شده. اول رسول خدا فرمودند: «انک رجل مضارّ و لا ضرر و لا ضرار علی مؤمن» آنوقت امام باقر(صلوات الله علیه) می فرمایند: «ثمّ امر بها رسول الله فقلعت» فرمود: بروید درخت را قطع کنید«ثم رمی بها الیه»، بعد درخت را انداختند پیش سمره «و قال له رسول الله صلی الله علیه و آله: انطلق فاغرسها حیث شئت!» حالا برو این درخت را هرکجا می خواهی غرس بکنی، غرس کن، دیگر این باغ انصاری محل این درخت نخواهد بود. پس این هم همان داستان است منتها با این تعبیری که ملاحظه فرمودید.

روایت لا ضرر به نقل مرحوم صدوق(ره)

باز همین داستان را صاحب وسایل در کتاب احیاء الموات در همان باب دوازدهم از صدوق به یک عبارت دیگری، با یک فرق دیگری نقل می کند. عبارت صاحب وسایل