سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 419

و همین طور در نهایۀ ابن اثیر و مجمع البحرین خودمان که اینها دو کتاب لغت متشابه هستند این روایت نقل شده است. مجمع البحرین لغات احادیث مرویۀ عن الائمه(علیهم السلام) را معنا می کند و ابن اثیر در کتاب نهایه اش، لغات احادیث نبویه را که از طریق خودشان نقل شده، معنا می کند و الا اینها دو کتاب لغت متشابه هستند و هردو لغتهای احادیث را معنا می کنند. این احادیث شیعه است و آن احادیث اهل تسنن و هردو «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» دارد که از این نهایۀ ابن اثیر این استفاده را می کنیم که نقل این«لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» اختصاص به شیعه ندارد برای اینکه نهایه ابن اثیر احادیث شیعه را نقل نمی کند بلکه احادیثی که به طرق اهل تسنن از رسول خدا نقل شده است را نقل می کند و در لغاتش بحث می کند. معلوم می شود که از طریق اهل تسنن هم این«لا ضرر و لا ضرار» مطرح است کما اینکه احمد بن حنبل صاحب مسند در کتاب مسندش یک روایت مفصّله ای از عباده بن صامت دربارۀ احکامی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) صادر کردند نقل می کند که در ضمن آن احکام، این تعبیر را دارد: «و قضی ان لا ضرر و لا ضرار»، یکی از احکام صادره از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) این«لا ضرر و لا ضرار» بوده است.

در نتیجه این«لا ضرر و لا ضرار» اجمالا، چیزی است که فریقین از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل کرده اند و از نظر اعتبار نمی توانیم در آن مناقشه ای داشته باشیم.

پرسش:

1 - کیفیت تطبیق لا ضرر را بر مورد شفعه در روایت عقبه بن خالد بیان کنید.

2 - کدام قسم از مرسلات صدوق(ره) معتبر است و دلیل اعتبار آن چیست ؟

3 - آیا روایت«لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» مشترک بین فریقین است ؟ چرا؟