سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 434

عباده بن صامت جمع است. این روایت را اهل تسنن روایت کرده اند و خیلی هم برای این روایت ارزش قائل شده اند.

قبل از اینکه به روایت شیعه برسیم، روایت عباده بن صامت مسأله«لا ضرر و لا ضرار» را به صورت«قضی رسول الله» مستقل نقل کرده، بدون اینکه ارتباط به قضیه ای داشته باشد، مستقلا گفته: «قضی رسول الله مثلا لا ضرر و لا ضرار» و همین روایت عباده بن صامت مسألۀ شفعه را هم ذکر کرده و گفته: «قضی رسول الله بالشفعه بین الشرکاء فی الاراضی و المساکن»، بدون اینکه در ذیل مسألۀ شفعه«لا ضرر و لا ضرار» باشد و همین طور مسألۀ فضل الماء که آن هم بحث جزیی دارد که بعد عرض می کنیم، آنجا هم این روایت عباده بن صامت گفته است که«قضی رسول الله» به اینکه«لا یمنع فضل الماء لیمنع فضل الکلاء» بدون اینکه در ذیلش مسألۀ«لا ضرر و لا ضرار» باشد. در حقیقت تمام قضایای رسول خدا در این روایت عباده بن صامت که در کتب اهل تسنن ذکر شده جمع آوری شده. این روایت بین اهل سنت معروف است.

ایشان می فرماید که در بین محدثین و علمای اهل تشیّع هم کسانی داریم که قضایای رسول خدا را جمع کرده، منتها نه در یک روایت واحده، بلکه به کتب احادیث که مراجعه می کنیم، می بینیم در ضمن ابواب و موارد مختلفه این روایت«قضی رسول الله» مطرح می شود و آن روایت عقبه بن خالد است. می گوید: این عقبه بن خالد هم کثیری از قضایای رسول خدا را منتها نه به صورت مجتمع، بلکه به صورت متفرقه در ابواب مختلفه، بیان کرده. بعد ایشان می گوید: البته ما انکار نداریم، بعضی دیگر غیر از عقبه مثل سکونی هم همین مسألۀ«قضی رسول الله» را به صورت متفرق نقل کرده اند، لکن عمده عقبه بن خالد است.

ایشان می گوید که من احتمال می دهم که عقبه بن خالد هم مثل عباده بن صامت تمام قضایای رسول خدا را در یک روایت جمع کرده، لکن آنهایی که از ایشان روایت کرده اند، آنهایی که شاگردان حدیث عقبه بن خالد بودند، حالا بدون واسطه یا باواسطه، این روایت واحده را تجزیه کرده اند، مثلا قسمتی که مربوط به شفعه بوده را در کتاب شفعه ذکر کرده اند، آن روایتی که مربوط به فضل الماء و الکلاء بوده، را مثلا در کتاب احیاء الموات ذکر کرده اند، آنچه که مربوط به حکم دیگری بوده در کتاب مناسب خودش ذکر کرده اند که در حقیقت این تفرق و این تشتّت، ناشی از شاگردان بلاواسطه یا