سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 455

فرزندش که در حقیقت دوتا«لا تضار» در کار هست.

کسی نگوید: این بین پدر و مادر است پس عنوان بین اثنیی دارد زیرا دوتا«لا تضار» در کار است: یکی مربوط به«والده» است نسبت به ولدش، یکی مربوط به والد است که این آیه از والد تعبیر به«مولود له» کرده است یعنی آن کسی که این بچه به نفع او متولد شده است، آن مردی که این فرزند به نفع او متولد شده است. دوتا«لا تضار» هست و هر کدامش استقلال دارد کأنّ اینجوری گفته است: «لا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها» و مستقلا گفته است: «و لا تضار مولود له بولده» گرچه مسألۀ ولد بین والد و والده مطرح است ولی عنوان«لا تضار» در رابطۀ با یکی گفته شده است، در یک جمله در رابطۀ با والده است، در یک جمله در رابطۀ با والد است که آیه از آن تعبیر به«مولود له» کرده است.

اما این آیه یک تفسیر دیگری دارد که چند روایت در این تفسیر وارد شده است و آیه را طور دیگری معنا می کند، دیگر مسألۀ ضرر را در رابطۀ با ولد نمی بیند. گرچه آن احتمال اول هم همان معنایی که ما می گفتیم را دلالت دارد برای اینکه اگر مادری را از بچه اش جدا کردند، خسارت مالی به او توجه پیدا نمی کند، خسارت جسمی به او توجه پیدا نمی کند، بلکه یک ضرر عاطفی متوجه او می شود. اما روایاتی وارد شده است و آیه را طور دیگری تفسیر کرده است که ما یکی از آن روایات را عرض می کنیم. ضمنا نمی خواهیم حالا بحث تفسیری در این آیه داشته باشیم و ببینیم آیا حق با تفسیر اول است، حق با تفسیری است که این روایات دلالت دارد، یا احتمالات دیگری هم ممکن است در آیه جریان داشته باشد. این روایات نوعا در تفسیر برهان و در تفسیر نور الثقلین که تمام روایات تفسیریه در آنها جمع آوری شده موجود است. البته تفسیر نور الثقلین مدارک روایات را هم مشخص کرده است که این روایت از کدام کتاب اخذ شده است، از کدام منبع گرفته شده است اما در تفسیر برهان دیگر اشاره ای به مدارک ندارد.

تفسیر«لا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها» از نظر روایات

«عن أبی الصباح الکنانی عن أبی عبد الله(علیه السلام) قال:» أبو الصباح می گوید:

«سألته عن قول الله: لا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ » از امام صادق(علیه السلام) از تفسیر این آیۀ شریفه را سؤال کردم، «فقال» این روایت«لا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها» را اینجوری معنا می کند«کانت المراضع مما تدفع احداهن الرجل اذا اراد الجماع فقل