سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 470

درس سیصد و پنجاه و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مرحوم نایینی(اعلی الله مقامه) بعد از آنکه مقدماتی را ذکر می کنند که عمدۀ مقدمات، همان دو مقدمه ای بود که ما عرض کردیم، نتیجه می گیرند که اصوب الوجوه و بهترین راهها در معنای«لا ضرر» این است که بگوییم: لا ضرر، حکم ضرری را نفی می کند. منفی، حکم ضرری است، ولی درعین حال هیچ گونه تجوّزی و مسامحه ای در این راه به کار نرفته است، بلکه لا ضرر به صورت حقیقت حکم ضرری را نفی می کند.

عنوان اولی و عنوان ثانوی اشیاء ضرری

بعد می فرمایند: اگر کسی به ما اشکال کند که خود عنوان ضرر در رابطۀ با واقعیات و امور خارجیه است یا در رابطه با امور تشریعیه هم هست ؟ متوهم می گوید: امور خارجیه و افعال - آنجایی که ضرر در کار باشد - دو عنوان دارند: یک عنوان، عنوان اولی و اصلی شیء است، یک عنوان هم عنوان ثانوی است که مسبب و متولد از عنوان اولی است.