سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 536

اسم درمی آید و صورت استعمالش هم استعمال حقیقی است، قابل پذیرفتن نیست.

اما اینکه بگویید: لاء در نفی، استعمال شده است، لکن اراده نهی شده است، می گوییم: این استعمال، حقیقی است یا مجازی است ؟ اگر بگویید که این استعمال، حقیقی است، این چه استعمالی است که در نفی استعمال بشود، لکن«ارید منه النهی»؟ ما نمی توانیم تصور بکنیم که این استعمال، صورت حقیقت را داشته باشد. طبعا باید این استعمال، یک نوع استعمال مجازی باشد که انسان لاء نافیه را به کار ببرد، لکن ارادۀ نهی بکند. لا نافیه ای که جنبۀ خبری دارد به کار ببرد و ارادۀ انشاء بکند که عبارت از نهی است.

اگر استعمال مجازی حتی آن تحقیقی که خودمان هم در باب مجاز داشتیم در اینجا پیاده شود مانعی ندارد ولی این اشکال باقی می ماند که آیا درست است که ما لا ضرر را با این اهمیت حمل بر یک معنای مجازی بکنیم ؟ درست است که در معنای لا ضرر دست به دامن مجاز بزنیم ؟ آیا یک چنین مسأله ای در معنای لا ضرر صحیح است ؟ یا اینکه این نمی تواند قابل قبول باشد؟ لذا اشکالی که به ایشان توجه پیدا می کند، عمدتا همین اشکال است ولو اینکه کثیری از اشکالات گذشته روی این احتمال مندفع است. یک تحقیقی سیدنا الاستاذ الاعظم الامام(ره) در معنای لا ضرر دارند که ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - معنای منقول از بعض الفحول را برای لا ضرر با اشکال شیخ بر آن بیان کنید.

2 - کلام شریعت اصفهانی را راجع به معنای لا ضرر توضیح دهید.

3 - معنای لا ضرر از نظر اهل لغت چیست ؟

4 - اشکال استاد در عدم کثرت استعمال نهی در مقابل نفی را بر کلام شریعت اصفهانی بنویسید.