سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 537

درس سیصد و پنجاه و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

کلام امام راحل(ره) راجع به معنای لا ضرر

بحث در معنای«لا ضرر» بود، چند معنا در رابطۀ با این بود که«لا» را«لا» ی نافیه قرار بدهیم که«لا ضرر» دلالت بر نفی داشته باشد. یک معنا که اخیرا از مرحوم محقق شریعت اصفهانی(ره) نقل شد، «لا ضرر» را اینطور معنا می کردند که جایز نیست که از ناحیه یک مسلمانی، ضرر به مسلمان دیگر وارد بیاید. در حقیقت روی این مبنا، «لا ضرر» خودش یکی از احکام اولیه واقع می شد. همان طوری که ما نسبت به خیلی از اعمال و افعال «لا یجوز» داریم، این هم یکی از احکامی است که دلالت بر عدم جواز می کند، «لا یجوز أن یضّر الرجل اخاه المسلم» حالا یا مطلقا«مسلما کان أو غیر مسلم» یا غیر مطلق فعلا به این جهت، کاری نداریم. همان طوری که ملاحظه فرمودید، به طور کلی این معانی به نظر ما مخدوش می رسید و یک و یا چند خدشه متوجه هرکدام بود. پس در باب معنای «لا ضرر» ما چه بگوییم ؟