سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 55

بررسی معنای روایت«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده»

با اینکه مسأله اینطور است اما این«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» را وقتی شما«بما أنکم من أهل العرف» بخواهید معنا بکنید، چه چیزی را موجب اعاده می دانید؟ می گویید:

زیاده موجب وجوب اعاده و لزوم اعاده است. پس ببینید چطور روایت روی یک مبنای عرفی تکیه کرده«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده أی بسبب الزیاده، أی بعله الزیاده» آیا شما این عبارت را چنین معنا می کنید که اگر کسی در نمازش اضافه کرد بر او اعاده واجب است برای خاطر نقیصه ؟ با اینکه باطنش اینطوری است، برای خاطر نقیصه، عملش اعاده لازم دارد، اما شما که این روایت به این صورت معنا نمی کنید، شما علت را خود زیاده قرار می دهید، علت را خود این عنوانی که در روایت ذکر شده قرار می دهید.

از اینجا پی می بریم که خود عنوان زیاده در نظر عرف حساب دارد مثل عنوان نقیصه است. اینطور نیست که هر زیاده ای را عرف زیر پرچم نقیصه قرار بدهد، همان طوری که برای نقیصه حساب باز می کند، برای زیاده هم حساب باز می کند.

وقتی که مسأله اینطور شد در حدیث«لا تعاد» می گوییم: دیگر شما این مسأله را مطرح نکنید که هر زیاده ای به نقیصه برمی گردد. از نظر عرف، نقیصه، حساب دارد و زیاده هم بما أنها زیاده حساب دارد. وقتی که هردو حساب داشت آنوقت ببینیم«لا تعاد» همان طوری که نقیصه را شامل می شود آیا زیاده را که یک عنوان دیگری است در نظر عرف و حساب مستقلی در نظر عرف دارد، شامل می شود یا نمی شود؟

ظاهر این است که بله، حدیث«لا تعاد» اختصاص به نقیصه ندارد برای اینکه وقتی که عرف این عبارت را می بیند از این عبارت اینطوری می فهمد که آنچه که موجب اعاده است در رابطۀ با این پنج چیز است اما غیر از این پنج چیز، نقشی در وجوب اعاده ندارند یعنی خصوص نقصشان ؟ این را دیگر عرف نمی فهمد، عرف می فهمد که تشهّد نمی تواند نماز را باطل بکند، قرائت نمی تواند نماز را باطل بکند، نه زیادۀ اینها و نه نقیصۀ اینها، نه کم کردن اینها و نه اضافه کردنش هیچ کدام نقشی در وجوب اعاده ندارند.

عدم تصور زیاده برای بعضی از امور خمسه در حدیث«لا تعاد»

فقط یک مطلب در اینجا هست و آن این است که ما وقتی آن پنج چیزی که در