سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 550

می آورد، برای ما اطمینان می آورد که روایت عباده بن صامت«کانت روایه مطابقه للواقع»؛ یعنی رسول خدا، دارای چنین اقضیه ای بوده است؛ یعنی وقتی که می گوید:

«قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار»، دیگر در آن تردید نکنیم، بگوییم: چه کسی گفته است که«قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار»؟ چه دلیلی بر حجیت این معنا داریم ؟ چه دلیلی بر اعتبار این معنا داریم ؟ می گوییم: دلیل آن این است که عباده بن صامت به کلمۀ«قضی» و روایت او هم روایت اقضیه رسول الله است، تعبیر کرده است«بانّه قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار».

شاهدش مسأله ای است که در روایت عقبه بن خالد و بعض دیگر هم از روات شیعه هستند که بعضی از مطالب روایت عباده بن صامت را نقل کرده اند. آیا این واقعیت ندارد؟ آیا از این طریق، ما نمی توانیم روایت عباده بن صامت را معتبر بکنیم ؟ برای روایت عباده بن صامت حجیت قرار بدهیم ؟ اگر توانستیم«و الظاهر بیننا و بین وجداننا» این است که انسان اطمینان پیدا می کند، وثوق می کند، وقتی که این معنا درست شد، می بینیم در روایت عباده بن صامت، کلمۀ«قضی» در مورد«لا ضرر و لا ضرار» به کار رفته است«قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار» و ما گفتیم: کلمۀ«قضی» ظهور در مقام حکومت رسول الله دارد؛ یعنی«لا ضرر و لا ضرار» یک حکم الهی نیست. «لا ضرر و لا ضرار» مثل«ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » نیست. «ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » متن قرآن است، این کلام الله است و رسول خدا واسطه در تبلیغ آن بوده است اما «لا ضرر و لا ضرار» چطور؟ این می گوید: «قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار»، ما گفتیم که اگر قرینه ای و دلیلی برخلاف ظاهر نداشته باشیم، ظاهر«قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار» این است که این مربوط به مقام ولایت رسول الله و حکومت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بوده است مثل همان دستوری که در رابطه با حفر خندق صادر کرده اند. همان طوری که«حکم رسول الله بحفر الخندق، أمر رسول الله بحفر الخندق» اینجا هم«قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار».

الان که داریم این حرف را می زنیم در این رابطه، شما قصۀ سمره بن جندب را نیاورید مقدمه لا ضرر و لا ضرار قرار بدهید. قصۀ سمره بن جندب، یک داستانی است که ان شاء الله بعد از همین جمله باید مفصل درباره اش بحث کنیم. ما که می گوییم: «قضی رسول الله بانّه لا ضرر و لا ضرار» فوری در ذهنتان نیاید«أی قصه سمره» در جریان آن باغ