سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 551

و انصاری و عدم استیذان سمره بن جندب. این به آن هیچ ارتباطی ندارد. این یکی از دستورات رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است که فرمود: «لا ضرر و لا ضرار». فعلا به همین کار داریم تا برسیم به آن قصه. آیا با توجه به این معنا، دیگر می توانیم این معانی که برای«لا ضرر» شده است را پیش بیاوریم، بگوییم: «لا ضرر» مثل«لا حرج» نفی حکم ضرری را می کند یعنی«لا ضرر» یک حکم الهی است که«لا یجوز أن یضرّ الرجل رجلا آخر»؟ و یا حرفهای دیگری که در معنای«لا ضرر» ذکر شده بود که همه مبتنی بر این بود که«لا ضرر» یک حکم الهی است، منتها حکم الهی ثانوی مثل«ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » که این متن قرآن کریم است. آیا با این بیان می توانیم این معامله را در رابطه با لا ضرر داشته باشیم ؟

لذا از این قسمت از روایات که ارتباطی به قصۀ سمره بن جندب ندارد و این مسأله را از رسول خدا به کلمۀ«قضی» نقل کرده است تا اینجا معلوم می شود که این ارتباط به مقام ولایت رسول خدا و حکومت رسول خدا داشته است مثل همان مثال خندقی که عرض کردیم اما روایت منحصر به این نیست، مسألۀ سمره بن جندب که در چند روایت از روایات ما نقل شده است و بعضی از سندش صحیح بود و بعضی مرسل بود، این داستان هم خصوصیاتی دارد، ببینیم در اینجا مسأله«لا ضرر و لا ضرار» چطور پیاده شده است ؟

پرسش:

1 - آیات دالّ بر مقام ریاست و سلطنت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) را بیان کنید.

2 - آیا پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دارای مقام قضاوت هم بوده اند؟ چرا؟

3 - فرق تعبیر«قال» و«قضی» و«حکم» در روایات منقوله از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در چیست ؟

4 - آیا روایت عقبه بن خالد با روایت عباده بن صامت یک روایت است ؟ چرا؟

5 - دلیل اعتبار روایت عباده بن صامت چیست ؟