سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 553

مورد توجه قرار بدهیم.

داستان این بود که یک رجل انصاری، باغچه ای مثلا در بیرون شهر مدینه داشت و در مدخل آن، خانه ای برای خودش تهیّه کرده بود و زن و بچّه اش در این خانه سکونت می کردند. در این باغ یا باغچه، سمره بن جندب مالک یک درخت خرما بود. سمره بن جندب وقتی که می خواست از درخت خودش سرکشی کند: بدون اجازه و بدون استیذان وارد می شد و چه بسا زن و بچۀ این رجل انصاری، بدون حجاب و بدون چادر بودند، چون منزلشان آنجا بود و این شخص حاضر نبود به اینکه استیذان بکند. مرد انصاری با سمره بن جندب صحبت کرد. گفت: شما هروقت می خواهی از این درخت خرمای خودت سرکشی بکنی، مانعی ندارد، لکن یک اجازه و استیذانی بکن که این زن و بچّه خودشان را در پردۀ خفاء ببرند، چادری سرشان کنند ولی او اباء کرد. گفت: من چنین کاری نمی کنم. اینجاست که این رجل انصاری خدمت رسول اکرم آمد و از سمره بن جندب شکایت کرد و مسأله را خدمت رسول خدا مطرح کرد.

ملاک مراجعۀ رجل انصاری به رسول الله(صلی الله علیه و آله)

اولا ما ببینیم مراجعۀ آن رجل انصاری به رسول خدا در رابطۀ با این مسأله، روی چه مبنایی بوده است. آیا این رجل انصاری در حکمی از احکام شرعیّه شک داشته است و یک حکم شرعی برایش روشن نبوده است و منظورش از مراجعۀ به رسول خدا، استفهام و سؤال از آن حکم شرعی بوده است ؟ مثل اینکه فرضا اگر کسی شک بکند در اینکه نماز جمعه واجب است یا نه، اگر خدمت فقیه برسد یا خدمت امام معصوم برسد، سؤال خودش را طرح می کند که«هل صلاه الجمعه واجبه أم لا»؟ آیا مراجعۀ این رجل انصاری و طرح مسأله نزد رسول خدا برای این بوده است ؟ اگر برای این است دیگر چه لزومی داشت که طرفش یعنی سمره بن جندب را معرفی بکند؟ می خواست به صورت کلی یک مسأله ای سؤال بکند، آیا اگر کسی در باغی درختی داشته باشد و زن و بچه صاحب باغ، دم در این باغ زندگی می کنند، آیا جایز است بدون استیذان وارد بشود یا جایز نیست بدون استیذان وارد بشود؟ آیا رجل انصاری که خدمت رسول الله رسید، یک چنین معنایی را مطرح کرد؟ گفت: من حکم شرعی را نمی دانم، شما حکم شرعی را برای من بیان بفرمایید؟ اگر حکم شرعی را نمی دانست چرا قبلا با سمره بن جندب جرّ و بحث