سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 557

مساوی هستند. این طور نیست که رجل انصاری، با«لا ضرر و لا ضرار» قوم و خویشی داشته باشد اما سمره بن جندب آن ارتباط را نداشته باشد. شما می گویید: درخت را قلع کن، یعنی از جا بیرون بیاور«و ارم بها الیه» بینداز پیش چشم این سمره بن جندب هر غلطی می خواهد با این درخت قلع شده بکند، بکند. آیا این ضرر نیست برای سمره بن جندب ؟

این ضرر به تمام معنی است منتها فرقش این است که در مورد رجل انصاری لا ضرار مطرح بود، اما در مورد سمره بن جندب، لا ضرر مطرح است برای این که ضرر مربوط به کمبودهای مالی و بدنی بود و ضرار مربوط به چیزهایی بود که مربوط به حیثیت و مقام و آبرو و امثال ذلک است و هردوی اینها وجود دارد، شما این اشکال را در این روایت چگونه دفع می کنید؟

جواب شیخ از اشکال خروج لا ضرر از مورد خودش و اشکال آن

مرحوم شیخ انصاری(اعلی الله مقامه الشریف) رساله ای در لا ضرر دارند که در آخر مکاسب چاپ شده است. - مرحوم شیخ رساله های مختلفی دارند. رساله ای در عدالت است، رساله ای در تقیّه است و رساله های دیگری هم دارند. - به هرحال آیا این اشکال به استدلال به روایت، ضربه می زند؟ یعنی حالا که یک چنین اشکالی به روایت توجه دارد آیا دیگر نمی توانیم به«لا ضرر و لا ضرار» در این روایت استدلال بکنیم ؟

مرحوم شیخ در رسالۀ لا ضرر فرموده اند: اگر فرضا نتوانیم این اشکال را حل بکنیم، ولی استدلال به این روایت صحیحه برای«لا ضرر و لا ضرار» و استفاده هایی که از «لا ضرر و لا ضرار» می خواهیم بکنیم در جای خودش محفوظ است. پس خیال نشود حالا که ما نمی توانیم اشکال روایت را جواب بدهیم نتیجه این بشود که روایت را کنار بگذاریم.

لکن این فرمایش، درست نیست برای اینکه اگر«لا ضرر و لا ضرار» در این روایت، جنبۀ تعلیلی پیدا نمی کرد و با کلمۀ فاء و کلمۀ«انّ » که بین هردو جمع شده: «فانه لا ضرر و لا ضرار» اگر عنوان تعلیلی پیدا نمی کرد و فرض کنید در آخر بعد از آنکه رسول خدا می فرمود: «اقلعها و ارم بها الیه» یک جمله ای هم ولو غیر مناسب با این قصه می فرمود:

«لا ضرر و لا ضرار» اگر این طور بود، حرفی نبود. این بیان شیخ انصاری می توانست یک