سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 563

الله باشد، و به عبارت دیگر اگر این لا ضرر و لا ضرار، یک حکم الهی باشد، در احکام الهی بین رسول الله و دیگران هیچ فرقی نیست. یعنی همان طوری که سمره بن جندب نمی تواند به رجل انصاری ضرر و ضرار وارد کند، همان طور رسول الله هم نمی تواند به سمره بن جندب بواسطه حکم به قلع و رمی، ضرر و ضرار وارد بکند.

در رابطه با احکام الله، رسول الله و دیگران متساوی هستند البته رسول خدا دارای خصایصی هست، بعضی از تکالیف شاق دارد، بعضی از احکام دارد که توسعه ای بر شخص رسول خدا قائل شده اند مثلا خواندن نماز شب بر رسول خدا واجب است، از طرفی با بیش از چهار زن فرضا رسول خدا می تواند ازدواج کند. کیفیت ازدواجش هم در بعضی از موارد با ما فرق می کند. یک چنین احکام تضییقی و تسهیلی به عنوان «خصایص النبی» وجود دارد و فقها«خصایص النبی» را متعرض هستند. در همین کتاب قواعد مرحوم علامه حلی در همان اوایل باب نکاح ظاهرا خصایص النبی را ذکر می کند و در تذکره علامه هم وجود دارد. در کتب دیگر هم هست. اما از این خصائص که بگذریم، در رابطۀ با سایر احکام، بین رسول خدا و دیگران، هیچ فرقی نیست. «أَقِیمُوا الصَّلاهَ » شامل همه است. «آتُوا الزَّکاهَ » شامل همه است. وجوب حج و صیام شامل همه است.

اگر این لا ضرر و لا ضرار که به عنوان تعلیل در این روایت صحیحه واقع شده است، یک حکم الهی باشد، همان طوری که اکثرا اینطور معنا می کنند، منتها می گویند: حکم الهی ثانویه است مثل«ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » است که حکم الهی ثانوی است و خداوند در قرآن ذکر کرده است، اگر این لا ضرر و لا ضرار هم مثل«ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » باشد، بین رسول خدا و سمره بن جندب فرقی نیست. همان طوری که سمره، حق ندارد ایقاع ضرر بر رجل انصاری بکند، رسول الله هم حق ندارد ایجاد ضرر بر سمره بن جندب بکند. منتها عرض کردیم: در مورد او، ضرر است و در این طرف، ضرار است. ضرر عبارت از نقص مالی یا بدنی بود. ضرار عبارت از همان عیبها و نقصهای حیثیتی و آبرویی و اعتقادی و امثال ذلک بود.

لذا اگر لا ضرر و لا ضرار حکم الهی باشد کما«یقول به الاکثر» این اشکال به قوّت خودش باقی می ماند. چطور جواز القلع مستند به لا ضرر و لا ضرار می شود درحالی که خودش مستلزم ضرر است و موجب تحقق ضرر بر سمره بن جندب است ؟ اما اگر