سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 568

حکومتی است، این هم حکم ولایتی رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است. آیا دلیلی برخلاف آن قائم شده است ؟ برهانی برخلاف این معنا قائم شده است که ما از این معنا فرار کنیم ؟

عدم ارتباط لا ضرر با قاعدۀ الناس مسلطون علی اموالهم

علاوه؛ یک اشکال دیگری در کار است: اینکه شما می گویید: رسول خدا با«اقلعها و ارم بها الیه» قاعدۀ«الناس مسلطون علی اموالهم» و مسألۀ احترام مال مؤمن(که اینها در جواب دوم، خیلی بحثهای مختلفی دارد) را از بین برد، چه جور از بین برد؟ یعنی دیگر این درخت خرما«صار بلا مالک»؟ یا با اینکه رسول الله«اقلعها و ارم بها الیه» فرموده است، باز یک گوشه مطلب تقریبا خدشه خورده است، و آن این است که رجل انصاری می تواند مستقلا برود این درخت را بکند و پیش او بیندازد اما رجل انصاری حق داشت که بگوید: آقا اجازه بدهید این درخت خرما در باغ من بماند، خودم از آن استفاده کنم، آیا می توانست چنین حرفی بزند؟ آیا غیر از رجل انصاری، کسی حق داشت که این درخت را بکند و جلوی او بیندازد؟ آیا بعد از کندن درخت، کسی حق داشت که بگوید:

ما برویم از این درخت استفاده کنیم یا بفروشیم ؟ اگر رسول خدا قاعدۀ احترام مال مؤمن را بطور کلی در اینجا از بین برد، معنایش این است که«کأنّ هذه النخله صار بلا مالک» و اگر بلا مالک شد هم رجل انصاری و هم دیگران انواع و اقسام تصرفات را در این درخت خرما می توانستند انجام بدهند درحالی که هیچ یک از این حرفها نبوده است، فقط رجل انصاری آن هم فقط در رابطه با«قلع و رمی بها الیه» همین مقدار می توانسته تصرف کند، یا خودش استفاده کند، یا دیگری حق تصرف داشته باشد، اینها نبوده است. پس چطور شما گفتید که رسول خدا قاعده احترام را بطور کلی برطبق ولایت عامه در این مورد از بین برد؟ لذا جواب اول ایشان، جوابی نیست که بتواند حل اشکال کند. اما جواب دومی دارند که هم خود جواب دقیق است و هم بعضی اشکالاتی که متوجه آن جواب است، لذا جواب دوم ایشان را با دقت مطالعه بفرمایید، چون خود فهم مراد ایشان هم از عبارت، یک قدری مشکل است، و بعد هم اشکالاتی متوجه آن جواب است.

پرسش:

1 - راه حل امام(ره) در مورد اشکال عدم شمول لا ضرر نسبت به مورد خودش چیست ؟