سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 57

حدیث«لا تعاد» عامد عالم را نمی گیرد، به نظر ما جاهل مقصّر را هم بعید است بگیرد، اما سایر فروض و سایر موارد را حدیث دلالت می کند و علاوه، اختصاص به نقیصه ندارد بلکه صورت زیاده را هم شامل می شود.

نسبت بین حدیث«لا تعاد» با حدیث«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده»

حالا که ما حدیث را شامل زیاده دانستیم اینجا مشکله ای برای ما پیش می آید یعنی یک بحث جدیدی روی این مبنا برای ما تحقّق پیدا می کند برای اینکه اگر حدیث«لا تعاد» اختصاص به نقیصه داشته باشد و روایت«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده»، مسألۀ زیاده را دلالت بکند، اینها با هم منافاتی ندارد، ارتباطی بین این دو روایت نیست، یکی مسأله زیاده را دلالت دارد و یکی هم مسألۀ نقیصه را دلالت دارد. آن در مطلق زیاده، حکم به وجوب اعاده می کند، این در نقیصه، تفصیل قائل می شود. بین امور پنجگانه و غیر امور پنجگانه، مورد حدیث«لا تعاد» از روایت«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» جدا می شود، او مربوط به زیاده و این مربوط به نقیصه است. لذا روی این مبنا دیگر بحث جدیدی پیش نمی آید و اشکالی پیدا نمی شود اما روی مبنای ما، که می گوییم: حدیث«لا تعاد» هم زیاده را دلالت دارد و هم نقیصه را، اینجا با«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» بینشان باب معارضۀ بدویه مفتوح می شود. او می گوید: «من زاد فی صلاته ایّ زیاده»، زیادی امور پنجگانه باشد یا غیر امور پنجگانه باشد«فعلیه الاعاده» این می گوید: در باب زیاده و نقیصه اگر دربارۀ امور پنجگانه شد، اعاده لازم است، اگر در باب غیر امور پنجگانه شد اعاده لازم نیست. اینجا ما باید نسبت سنجی بکنیم ببینیم آیا نسبتشان عموم و خصوص من وجه است یا نسبتشان عموم و خصوص مطلق است یا به اعتبار بعضی از جهات، نسبتها در موارد فرق می کند. اینجا دوتا مطلب را به عنوان مقدمه بحث می کنیم بعد این نسبتها را ملاحظۀ می کنیم.

بررسی شمول حدیث«من زاد فی صلاته» نسبت به زیادی عمدیه

حق این بود که مطلبی را قبلا بحث کرده باشیم و آن این است: ما در باب حدیث«لا تعاد» گفتیم: عامد عالم را شامل نمی شود همان طوری که محقق حائری(رضوان الله تعالی علیه) قائل بودند به اینکه عامد عالم را شامل نمی شود، ما هم این حرف را