سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 59

محرّم یک مطلب است، صحت و بطلان صلاه مطلب دیگری است. ممکن است از نظر تشریع دارد کار محرّمی انجام می دهد اما از نظر عبادت باید بحث کنیم که آیا این عبادت صحیح است یا این عبادت صحیح نیست ؟

در حدیث«من زاد فی صلاته» دو احتمال هست: یک احتمال اینکه زیاده عمدی و سهوی هردو را شامل بشود، یک احتمال اینکه به زیادی سهویه اختصاص داشته باشد و با بیان آن شبهه ای که عرض کردیم، زیادی عمدیه را از حدیث«من زاد فی صلاته» کنار بدانیم. این یک مقدمه بحث. (که عرض کردم بعدا نسبتها را می سنجیم ولی حالا می خواهیم این مبناها روشن باشد).

کیفیت معارضۀ حدیث«لا تعاد» با حدیث«من زاد فی صلاته»

مقدمه دوم این است که در حدیث«لا تعاد» عنوان مستثنی منه و عنوان مستثنی وجود دارد. به عبارت روشنتر: حدیث«لا تعاد» در حقیقت دوتا حکم دارد: یک حکم به عدم وجوب اعاده در غیر آن امور پنجگانه، یک حکم به وجوب اعاده که لازمۀ استثناء است نسبت به امور پنجگانه. وقتی که می خواهیم حدیث«لا تعاد» را در مقایسۀ با حدیث«من زاد فی صلاته» قرار بدهیم آیا حدیث«لا تعاد» را به عنوان دو مطلب تلقی می کنیم و آن مطلب معارض«من زاد فی صلاته» را در مقابل«من زاد فی صلاته» قرار می دهیم ؟

به عبارت روشنتر: گفتیم: حدیث«لا تعاد» دوتا حکم می دهد: یک حکم به عدم وجوب اعاده، یک حکم به وجوب اعاده. ما وقتی که می خواهیم این حدیث را بیاوریم در برابر«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» قرار دهیم، آن تکۀ معارض را در مقابل«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» می آوریم در حقیقت آن مستثنی منه اش را در مقابل«من زاد فی صلاته» می آوریم اما آن حکم دوم که عبارت از وجوب اعاده در رابطۀ با آن امور خمسه است، معارضه ای با حدیث«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» ندارد. آن دلالت بر وجوب اعاده می کند، این هم دلالت بر وجوب اعاده می کند. دوتا دلیلی که دلالت بر وجوب اعاده بکنند و هیچ کدام هم مفهوم نداشته باشند، اینها با هم معارضه و اختلاف نظر ندارند.

پس مقدمه دوم این است: آیا در مقایسۀ حدیث«لا تعاد» با روایت«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» حدیث«لا تعاد» را دو قطعه می کنیم، آن قطعۀ عدم اعاده را