سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 590

محدود می کند. در حقیقت قاعدۀ سلطنت را توضیح می دهد. ما آنروز گفتیم: حکمهای حکومتی تا زمانی است که حکومت باقی باشد. آنچه که ما از این روایات استفاده می کنیم، این حکم حکومتی رسول خدا، چنین نبوده که محدود به زمان رسول خدا باشد.

اولا رسول خدا بما انّه رسول الله، یعنی بما اینکه دارای مقام حکومت و ولایت است، اینطور نیست که ولایتش محدود به مسلمانهای در زمان رسول خدا باشد برای اینکه ما وقتی دلیل ولایت رسول الله را آیۀ شریفه قرار می دهیم، «اَلنَّبِیُّ أَوْلی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ » آیا مقصود همان مؤمنین در زمان رسول خداست ؟ یا مؤمنین الی یوم القیامه است ؟ یا مثلا در آیه«أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ » که ما گفتیم: این أَطِیعُوا الرَّسُولَ

پشتوانه حکم حکومتی رسول خداست، آیا این أَطِیعُوا الرَّسُولَ به چه کسی متوجه است ؟ تنها به مؤمنینی که در زمان رسول خدا بودند؟ یا اینکه همۀ مسلمانها تا روز قیامت، وظیفۀ اطاعت از رسول الله را دارند؟ و همین طور رسول خدا اولی به تمام مسلمانها هست تا روز قیامت من انفسهم. وقتی که مبنای لزوم اطاعت رسول خدا، این قبیل آیات و روایت است که محدود به زمان رسول خدا نیست، از این جا این استفاده را می کنیم که «یمکن ان یکون لرسول الله حکم مولوی حکومتی الی یوم القیامه، یعنی فی جمیع الادوار و فی جمیع الاعصار». و ظاهر روایات هم همین معنا هست. وقتی که رسول خدا می فرماید: «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام»؛ یعنی«لا یجوز ان یضرّ رجل مسلم رجلا آخر» تا چه موقع ؟ «الی یوم القیامه» نه اینکه اختصاص به زمان رسول خدا داشته باشد و وقتی که ارتحال رسول خدا پیش آمد، بگوییم این مسائل تمام است.

شاهدش این است که اگر این مسائل تمام است، چرا اینها در روایات ائمه نقل شد؟ نقل اینها چه فایده ای دارد؟ امام باقر وقتی که داستان سمره بن جندب را با آن آب و تاب نقل می کند و بعد استدلال رسول خدا و حکم رسول خدا را بیان می کند، فقط جنبه قصه دارد؛ یعنی امام باقر می خواهد بفرماید: اینها به ما ارتباطی ندارد، اینها مال زمان رسول خدا بوده است لکن حالا به عنوان اینکه شما بخواهید به تاریخ و داستان آشنا باشید بدانید که یک چنین جریانی در زمان رسول خدا واقع شده است ؟ آیا مسأله این است ؟ یا وقتی که امام باقر این معنا را با آن آب و تاب، نقل می فرماید پیداست که این نقل برای اثر است، برای فائده ای است که بر آن ترتب دارد و این کاشف از این است که این حکم «ولو کان حکما حکومیا و نهیا سلطانیا» معذلک اختصاص به زمان رسول خدا نداشته