سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 591

است و این دائره اش در زمان ما هم هست، در همه ازمنه و امکنه این حکم ساری و جاری است.

پس وقتی که ملاک حکم حکومتی رسول خدا و پشتوانۀ او و از طرفی قرائن دیگر مثل خود این نقل امام باقر(علیه السلام) را ملاحظه می کنیم می فهمیم که این از احکام حکومتی ساریه تا روز قیامت است و این حکم تا روز قیامت، جریان دارد.

(سؤال... و پاسخ استاد): «لا ضرر و لا ضرار»؛ یعنی حق ندارد کسی ضرر و ضرار به کسی متوجه کند، در چه رابطه ؟ در رابطۀ با قاعدۀ سلطنت، در رابطه با«الناس مسلطون علی اموالهم» و اگر حکومت را بخواهیم آن سبک، معنا بکنیم، متقوم به این است که لاء نافیه باشد و الاّ لاء نافیه در مقابل دلیل وضو، چه ارتباطی به هم دارد؟ دلیل وضو می گوید: «یجب الوضوء و لو کان مستلزما للضرر»، این می گوید: شما حق نداری به هم ضرر بزنید. چه ارتباطی بین این دوتا وجود دارد؟ او می گوید: شما حق نداری به هم ضرر بزنید. چه ارتباطی بین این دو تا وجود دارد؟ او می گوید: «یجب الوضوء و لو کان ضرریا» خدا می گوید، این هم می گوید: شما بین خودتان حق ندارید ایجاد ضرر بکنید.

چه ارتباطی بین اینها هست که بگوییم: این بر او حکومت داشته است ؟ اما اگر لاء را لاء نافیه بگیریم، خدا دارد می فرماید: در اسلام، حکم ضرری جعل نشده است، آنوقت اگر دلیل وجوب وضو مستلزم ضرر باشد، بین آنها کأن اختلاف ایجاد می شود و این حکومت دارد بر دلیل وجوب وضو، حکومت دارد بر دلیل وجوب وفای به عقدی که مقتضای آیۀ«أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» است. لذا اگر لاء معنایش نهی شد، فقط همین مقدار است که رسول خدا در رابطه با قاعدۀ سلطنت، جلوی عموم قاعدۀ سلطنت را گرفته است.

فرموده است که خیال نکنید که قاعدۀ سلطنت به شما این اجازه را داده است که هرگونه بخواهی در مال خودت تصرف بکنی و لو اینکه این تصرف، مستلزم ضرر به غیر باشد، مستلزم ایجاد نقص مالی و بدنی یا حیثیتی به غیر باشد، نه، اینجا ما جلوی قاعدۀ سلطنت را می گیریم، اگر مستلزم اضرار به غیر شد، یا ایقاع ضرار به غیر شد، جلوی قاعدۀ سلطنت گرفته می شود.

عدم ورود اشکال نقضی محقق نایینی(ره) در ما نحن فیه

ما یک اشکال نقضی به مرحوم محقق نایینی کردیم، می خواهیم ببینیم که این اشکال به خود ما هم وارد است یا نه ؟ ما گفتیم: اگر یک خانه ای راهش منحصرا خانه دیگری