سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 592

باشد؛ یعنی برای رفتن به آن خانه دوم، حتما باید از این خانه اول، عبور بکنیم. اگر این مالک، استیذان نمی کند و بدون استیذان وارد خانه می شود، آیا جایز است که برویم خانه دوم را خراب بکنیم، همان طوری که رسول خدا دستور دادند که نخله را قلع بکنیم ؟ آیا این اشکال به خود ما هم وارد یا نه ؟

وقتی که«لا ضرر و لا ضرار» را یک حکم حکومتی الی یوم القیامه می دانیم و ناظر به قاعدۀ سلطنت می دانیم، حالا این مالک خانه دوم، نمی خواهد وقت عبور از خانه اطلاع بدهد که این زن و بچه لااقل بروند پشت پرده، همین طور سرزده وارد می شود، به او هم حرف بزنید، می گوید: من مالک خانه هستم، این طریق و راه است و نمی خواهم استیذان بکنم، آیا اینجا جایز است که این خانه دوم، خراب بشود به استناد اینکه این استیذان نمی کند، یا جایز نیست ؟ ما به محقق نایینی(ره) گفتیم: کسی نمی تواند ملتزم به این معنا بشود که حالا که این نمی آید استیذان بکند، پس بروید خانه دوم را خراب بکنید. اینجا آیا این اشکال به خود ما هم توجه دارد یا ندارد؟

در درجه اول، می گوییم: این اشکال اصلا به ما توجه ندارد برای اینکه آن که الان برای ما به عنوان سند، محفوظ است«لا ضرر و لا ضرار» است که یک حکم حکومتی رسول الله است. «لا ضرر و لا ضرار» به این مالک خانه، می گوید: تو حق نداری بدون استیذان وارد بشوی و ایقاع ضرار بکنی همین مقدار.

به عبارت روشن تر: ما«اقلعها و ارم بها الیه» را تا روز قیامت سریان نمی دهیم.

«اقلعها» یک حکم خاص رسول خدا بوده است، مخاطب خاص داشته است. ما علت آن را که فرمود: «لا ضرر و لا ضرار» سریان می دهیم تا روز قیامت و علت، «لا ضرر و لا ضرار» است. معنای«لا ضرر و لا ضرار»، نهی رسول الله است«عن ایقاع الضرر و الضرار علی الغیر فی مقابل قاعده السلطنه» این نهی به قوّت خودش باقی است؛ یعنی الان هم که به مالک خانه دوم می گوییم: تو خیلی روی قاعدۀ سلطنت تکیه نکن، قاعدۀ سلطنت، محکوم این نهی رسول الله است و این نهی رسول الله، ناظر به قاعدۀ سلطنت و حاکم بر قاعدۀ سلطنت است. لذا خیلی نگو: «الناس مسلطون علی اموالهم» به من می گوید: تو به هرصورتی که می خواهی از طریق استفاده بکنی، استفاده بکن. نه، فقط محدودیت برای این ایجاد می کند، همین مقدار.

بله؛ اگر ما به این گفتیم: تو حق نداری بدون استیذان وارد بشوی، این دو حال دارد: