سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 594

فقیه باشد«و فی زمن الرسول» با تشخیص رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است. لذا اگر در زمان ما، یک چنین مسأله ای مثل خانه ای که فرض کردیم پیش آمد ما از«لا ضرر و لا ضرار» این مقدار استفاده می کنیم که می توانیم برویم به صاحب خانه دوم پرخاش بکنیم و بگوییم: چرا بی اجازه وارد می شوی ؟ چرا اجازه نگرفته وارد می شوی ؟ بگوید:

«الناس المسلطون»، بگوییم: «لا ضرر و لا ضرار» جلوی«الناس مسلطون» را گرفته است، سلطنت را محدود و مقید کرده است. اگر تحت تأثیر قرار گرفت فبها، اگر تحت تأثیر قرار نگرفت، در اینجا به ولی فقیه مراجعه می شود، آنوقت اگر ولی فقیه، تشخیص داد که مصلحت در خراب کردن این خانه است، خانه را خراب می کند، اگر هم دید که از راههای دیگر، می شود این غائله را حل بکند و دیگر مشابهات مورد سوء استفاده واقع نمی شود، قصه را حل می کند.

اما به خلاف معنای محقق نایینی، دیگر مسألۀ ولایت فقیه و سلطنت رسول الله نیست، آن«لا ضرر و لا ضرار» حکم الهی است، اگر حکم الهی شد، همان طوری که در باب وضو، دیگر لازم نیست که فقیه بگوید: وضو بر شما ضرری است، وقتی که خودتان دیدید که وضو ضرری است، «لا ضرر و لا ضرار» نفی وجوب می کند. اینجا هم باید مسأله به این صورت تمام بشود درحالی که ما گمان نمی کنیم که ایشان بتوانند ملتزم به این معنا بشوند.

بالاخره معنایی که استاد بزرگوار فرموده اند با این توضیحات متعددی که در جوانب مختلفش من عرض کردم، به نظر من، بالنسبه به آن معانی که دیگران ذکر کرده اند یک معنای ذات مزیه و ذات رججان است.

پرسش:

1 - دلیل رجحان معنای امام راحل(ره) در باب لا ضرر چیست ؟

2 - جواب اشکال عدم مشهوریت معنای امام(ره) برای لا ضرر چیست ؟

3 - آیا اشکال نقضی استاد بر محقق نایینی(ره) در ما نحن فیه هم وارد است ؟ چرا؟

4 - آیا در باب اجرای لا ضرر مراجعه به ولی فقیه لازم است ؟ توضیح دهید.