سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 60

می آوریم به جنگ«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» که آن قطعه این است که در غیر امور پنجگانه«لا یجب الاعاده فی الزیاده و النقیصه» این را می آوریم در مقابل«من زاد فی صلاته»؟ آیا این کار را می کنیم یا اینکه مجموع حدیث«لا تعاد» را به منزلۀ دوتا جمله نمی دانیم ؟ نمی گوییم: به منزلۀ دو حدیث است، بلکه مثل یک مبتدایی که دارای دو خبر است، یا یک قضیه ای که کأنّ یک محمول مردّدی دارد، مجموع مستثنی منه و مستثنی را یک قضیه فرض می کنیم و این مجموع در مقابل حدیث«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» قرار می گیرد و نسبت را باید بین«من زاد» و بین مجموع مستثنی و مستثنی منه در حدیث«لا تعاد» قرار بدهیم.

حالا ما هردو فرض را مورد بحث قرار می دهیم، هم هردو فرض در حدیث«لا تعاد» را و هم هردو فرض در حدیث«من زاد فعلیه الاعاده» از نظر اینکه زیاده عمدیه را شامل می شود یا شامل نمی شود؟ روی هردو فرض این، با هردو فرضی که در حدیث «لا تعاد» است، باید ملاحظۀ نسبت بکنیم، اگر نسبت عموم و خصوص مطلق باشد که روشن است، مسألۀ تخصیص عام مطرح است، اما اگر نسبت، عموم و خصوص من وجه شد که لازمۀ عموم و خصوص من وجه این است که این دو حدیث در مادۀ اجتماع، متعارض باشند، لازمه اش این است که ما در مادۀ اجتماع، به یک دلیل سومی مراجعه بکنیم، به یک دلیل دیگری مراجعه بکنیم و حکم مادۀ اجتماع را از آن دلیل استفاده بکنیم.

شما روی همۀ فرضها دقت بفرمایید ببینید به نظر شما چه نسبتهایی وجود دارد تا بعد ببینیم که اگر نسبت عموم و خصوص من وجه شد به چه دلیل باید مراجعه کرد؟

پرسش:

1 - آیا حدیث«لا تعاد» زیاده را نیز شامل می شود؟ توضیح دهید.

2 - معنای روایت«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» را بیان کنید.

3 - عدم تصور زیاده برای بعضی از امور خمسه در حدیث لا تعاد بیانگر چیست ؟

4 - نسبت بین حدیث«لا تعاد» با حدیث«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» را بررسی کنید.

5 - آیا حدیث«من زاد فی صلاته» شامل زیادی عمدیه می شود؟ چرا؟