سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 604

شک سببی بر استصحاب در شک مسببی، حکومت دارد شما این را این طوری توجیه نکنید که معلوم بشود که لا تنقض بر لا تنقض حکومت دارد بعد به ما بگویید که در «لا تنقض الیقین بالشک» مگر لا تنقض جملۀ واحده نیست، پس چطور در آنجا تصور شد که یک لا تنقضی بر لا تنقض دیگر حکومت داشته باشد با اینکه لا تنقض دلیل واحد و «قضیّه واحده» است و اینجا هم چه مانعی دارد که لا ضرر، هم حاکمیّت داشته باشد و هم محکومیت ؟ یعنی اگر لا ضرر بخواهد بالنسبه به مالک، حاکمیّت پیدا بکند معنایش این است که جلوی لا ضرر را بگیرد، نگذارد لا ضرر در مورد مالک جریان پیدا بکند. پس همان طوری که در شک سببی و مسببی، مسأله به این کیفیّت است در لا ضرر هم اینطور باشد.

عدم جواز قیاس ما نحن فیه به شک سببی و مسببی

جواب این سخن این است که در شک سببی و مسببی، ما دوتا لا تنقض نداریم، وقتی که می گوییم: استصحاب شک سببی بر شک مسببی حکومت دارد، معنایش این نیست که یک لا تنقضی بر لا تنقضی حکومت پیدا کرده است بلکه واقع مطلب این است که وقتی استصحاب در شک سببی جاری شد، دیگر از نظر مسبب شما شرعا شک ندارید. یعنی موضوع نقض یقین به شک تحقق پیدا نمی کند. اگر یک آب مشکوک الکرّیّه داشته باشید که حالت سابقه اش کرّیّت است لکن وضع فعلی اش الان مشکوک است که کریت دارد یا نه ؟ عبای نجس قطعیّه خودتان را با این آب مشکوک الکرّیّه تطهیر کردید، به این صورت که این عبا را در آب فروبردید مثل آب کر، حالا که عبا از این آب بیرون آمده است در بادی نظر و در ابتدای امر، شما یک شک سببی دارید و یک شک مسببی، یعنی از یک طرف نمی دانید که این آب«هل هو کرّ أم لا»؟ از طرف دیگر شک دارید که لباس نجس قطعی که با این آب شسته شده است، «هل صارت طاهرا أم لا»؟ اگر آب به حسب واقع کر بوده است، این عبای نجسی که در این آب فرورفته، طاهر شده است، اما اگر آب به حسب واقع قلیل بوده است، این عبای نجس که در آب قلیل فرورفته است نه تنها خودش طاهر نشده است بلکه سبب نجاست آن هم شده است، بنابر انفعال ماء قلیل.

ابتداء آدم می گوید که دوتا استصحاب در کار است: یک استصحاب در آب جاری می شود به لحاظ اینکه حالت سابقه اش کرّیّت بوده می گوییم: «کان هذا الماء کرّا و الان