سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 62

و خصوص من وجه، دو مادۀ افتراق تحقّق دارد و یک مادۀ اجتماع تحقّق دارد. مادۀ اجتماعشان عبارت از زیادۀ سهوی غیر رکن است، مثل زیادی فاتحه الکتاب. اگر فاتحه الکتاب را سهوا زیاد بکند، اینجا بین دو حدیث، تعارض تحقّق پیدا می کند برای اینکه حدیث«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» در این ماده اجتماع حکم به وجوب اعاده می کند و حدیث«لا تعاد» به لحاظ اینکه فاتحه الکتاب یک امر غیر رکنی است و ما هم گفتیم که«لا تعاد» همان طوری که نقیصه را شامل می شود، زیاده را هم شامل می شود لذا حدیث«لا تعاد» می گوید که زیادی فاتحه الکتاب سهوا، موجب اعاده نخواهد بود.

حدیث«من زاد» دلالت بر وجوب اعاده می کند، حدیث«لا تعاد» در این مادۀ اجتماع، دلالت بر عدم وجوب اعاده می کند.

مادۀ افتراق حدیث«من زاد» و حدیث«لا تعاد»

مادۀ افتراق از نظر حدیث«من زاد» عبارت است از زیادۀ عمدیه روی این فرض، اگر کسی عمدا فاتحه الکتاب را زیاد کرد حدیث«من زاد» دلالت بر وجوب اعاده دارد و حدیث«لا تعاد» نمی گوید: اعاده واجب نیست برای اینکه حدیث«لا تعاد» عامد عالم را شامل نمی شود و گفتیم که عامد عالم از حدیث«لا تعاد» بیرون است. پس اگر فاتحه الکتاب عمدا زیاد شد حدیث«من زاد یدل علی الاعاده» و حدیث«لا تعاد» هم کاری به این مطلب ندارد. این مادۀ افتراق حدیث«من زاد».

اما مادۀ افتراق حدیث«لا تعاد» عبارت از نقیصۀ سهویه است. اگر کسی فاتحه الکتاب را سهوا ترک بکند و نقصان از نظر انجام فاتحه الکتاب سهوا تحقّق پیدا بکند، اینجا حدیث«لا تعاد» حکم می کند به اینکه این نماز صحیح است و حدیث«من زاد» هم کاری به کار این ندارد، برای اینکه حدیث«من زاد» در مورد زیاده واقع شده و دیگر حدیث«من زاد» شامل نقیصه نمی شود. پس ملاحظه فرمودید که یک مادۀ اجتماع و دو مادۀ افتراق است و طبعا در مادۀ اجتماع تعارض برقرار است«من زاد فی صلاته» حکم به وجوب اعاده می کند اما حدیث«لا تعاد» وجوب اعاده را نفی می کند.

نسبت بین حدیث«من زاد» و«لا تعاد» بنابر خروج زیادی عمدیه از هردو

اما اگر در همین جا گفتیم: «من زاد فی صلاته» شامل زیادی عمدیه نمی شود یعنی