سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 65

آنهایی که عنوان رکنیت ندارد.

اگر اینطور شد و ما این را به جنگ«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» فرستادیم اینجا دو جور است: اگر«من زاد فی صلاته فعلیه الاعاده» زیادی عمدیه را هم شامل بشود، باز نسبت عموم و خصوص من وجه خواهد بود برای اینکه مادۀ افتراق او، زیادی عمدیه است و این مادۀ افتراقش نقیصۀ سهویه است و در زیادی سهویه هم مادۀ اجتماع هردو خواهد بود اما اگر حدیث«من زاد» زیادۀ عمدیه را نگیرد و فقط منحصر به زیادی سهویه باشد و حدیث«لا تعاد» هم زیاده و هم نقیصۀ سهویه هردو را شامل بشود آن هم در رابطۀ با همۀ اجزاء و شرایط ، که دیگر اینطور نباشد که یک عمومیتی در حدیث«من زاد» تصوّر بکنیم که«من زاد» همه را بگیرد، حدیث«لا تعاد» هم همه را بگیرد منتها«من زاد» اختصاص به زیادی سهویه دارد، حدیث«لا تعاد» زیاده و نقیصۀ سهویه هردو را شامل می شود. اگر اینطوری فرض کردیم دیگر نسبت عموم و خصوص من وجه نخواهد بود، بلکه نسبت عموم و خصوص مطلق است یعنی حدیث«من زاد» می تواند مخصّص حدیث«لا تعاد» واقع بشود برای اینکه«لا تعاد» هم زیادی سهویه را شامل می شد و هم نقیصۀ سهویه را. حدیث«من زاد» می گوید: ما به نقیصه کاری نداریم، ما کأنّ می خواهیم زیادی سهویه را از مفاد حدیث«لا تعاد» اخراج بکنیم و در زیادی سهویه، حکم به وجوب اعاده بکنیم.

اگر مسأله روی عموم و خصوص مطلق تمرکز پیدا کرد روشن است آنکه اخص مطلق است عنوان مخصّصیّت نسبت به اعم مطلق پیدا می کند مسأله، مسألۀ عام و خاص و تخصیص عموم خواهد بود.

البته اگر اینطور شد یک تالی فاسدی دارد که به ذهن انسان خیلی بعید می آید. تالی فاسدش اینطوری می شود که مثلا در مورد فاتحه الکتاب، وضعش اینطوری می شود که شما اگر فاتحه الکتاب را سهوا زیاد بکنید، حدیث«من زاد» می گوید: نمازتان باطل است اما اگر فاتحه الکتاب را سهوا ترک بکنید، حدیث«لا تعاد» می گوید: نمازتان درست است. معنایش این می شود که در مورد نقیصۀ سهویه، عمل صحیح است، در مورد زیادی سهویه، عمل باطل است. و این خیلی بعید به نظر می آید برای اینکه نقیصه نسبت به بطلان عمل اولی من الزیاده است و لذا ما روی قاعده که بحث می کردیم گفتیم: قاعده اقتضاء می کند که نقیصه موجب بطلان عمل بشود، اما زیاده موجب بطلان عمل نخواهد