سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 13 صفحه 89

احتمال خصوصیت داشتن نماز آیات

شما بفرمایید: چه فرق می کند روایت در این طرف باشد، ما به آن طرف تعدّی می دهیم، یا در آن طرف باشد، به این طرف تعدّی می دهیم ؟ می گوییم: ممکن است جلوی تعدّی را بگیریم و بگوییم: شاید نماز آیات، یک خصوصیّتی داشته باشد که اگر شما شروع به نماز آیات کردید و بعد متوجه وقت فریضۀ یومیه شدید، روی اهمیتی که شارع برای فرائض یومیه قائل شده، اینجا را اجازه داده باشد که شما نماز آیات را کنار بگذارید و نماز یومیه را بخوانید و بعد هم نماز آیات را تکمیل کنید. اما اگر شارع در اینجا اجازه داد، ما از کجا می توانیم استفاده بکنیم که در عکسش هم مسأله اینطور است ؟ یعنی اگر شما مشغول نماز یومیه بودید و بعد متوجه شدید که وقت نماز آیات دارد تنگ می شود، چون نماز آیات مختلف است، بعضی جاها وقتش قابل ضیق است و بعضی جاها چنین نیست. آیا در اینجا هم از آن روایت شما می توانید تعدی بکنید؟ می توانید الغای خصوصیت بکنید؟ آیا این الغای خصوصیت مثل الغای خصوصیت«رجل شکّ بین الثلاث و الاربع» است که هرکسی این عبارت«رجل شکّ بین الثلاث و الاربع» را می خواند هیچ در ذهنش نمی آید که رجولیّت هم در این حکم نقش داشته باشد.

اینطوری می شود در ما نحن فیه الغای خصوصیت کرد؟

(سؤال... و پاسخ استاد): اگر موارد متزاحمین است آن که اقتضا ندارد که نماز قبلی درست باشد، تزاحم اقتضا می کند که شما دست از نماز اول بردارید و نماز دوم را مشغول بشوید. اما اینکه حالا که نماز اهمّ را انجام دادید، با این فاصله ای که شده است، با این زیاده ای که تحقق پیدا کرده است، باز هم نماز اول، صحیح است ؟ عمده بحث این است. به عبارت روشن تر: یک وقت بحث در این است که شما می توانید در وسط نماز آیات نماز یومیه بخوانید، اینجا بچسبید به قاعدۀ اهم و مهم، اما مسألۀ ما که این نیست.

مسأله ما این است: بعد از آن که اهم را در نماز آوردیم، آیا این نماز اولیه صحیح است یا نه ؟ کدام قاعده ای دلالت بر صحت این می کند؟ فقط روایت این را می گوید و اگر روایت نبود، نمی توانستیم روی قواعد، صحت این نماز اولیه را به دست بیاوریم.

حالا که روایت در مورد صلاه آیات نسبت به صلاه یومیه دلالت کرد، آیا از روایت می توانیم عکسش را هم استفاده بکنیم، بگوییم: همان طوری که نماز آیات که در آن نماز