سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 110

ندارد که بول کرد یا نکرد، شما از کجای این روایت استفاده می کنید که حکم او هم همین است؟ مگر همان مسألۀ تناسب حکم و موضوعی است که اسم این را دلالت نمی توانیم بگذاریم؟

ما می خواهیم روایت بر یک قاعدۀ کلیه دلالت داشته باشد، ظهور در یک قاعدۀ کلیه داشته باشد. اگر بجای«لا ینقض» فقط می گفت: «ان لم یستیقن انّه قد نام لا یجب علیه الوضوء»، آیا شما استفاده می کردید که«ان لم یستیقن انه قد بال ایضا لا یجب علیه الوضوء»؟ این را نمی توانید استفاده کنید. اینجا هم وقتی که«لا ینقض» شرط برای قضیۀ شرطیه است، نه این که کبرا برای صغرا باشد، چون اگر کبرا برای صغرا باشد، در کبرا، کلیت مطرح است اما اگر فقط به عنوان جزای برای یک قضیۀ شرطیه ای است که این قضیۀ شرطیه در مورد خاص وارد شده: «ان لم یستیقن انّه قد نام» اینجا هیچ چیز دیگری نمی شود از او استفاده کرد. هیچ راهی برای استفاده ای که واقعا بتوانیم گردن روایت بگذاریم، وجود ندارد.

البته یک مسائلی به ذهن ما می آید و به تعبیر اصطلاحی، می توانیم از آن تعبیر به اشعار بکنیم اما نمی توانیم تعبیر به دلالت، تعبیر به ظهور بکنیم و بگوییم که روایت ظهور در القای قاعدۀ کلیه و إفادۀ قاعدۀ کلیه داشته باشد. لذا اشکالی که متوجه این احتمال است، این است که اگر بگوییم: روایت فرضا ظهور در این احتمال دارد، دیگر ما نمی توانیم یک قاعدۀ کلیه ای به نام استصحاب از این روایت استفاده بکنیم حتی در باب وضو هم به نحو عموم نمی شود استفاده کرد کما اینکه در مثال عدم یقین به بول ذکر کردم.

بررسی جزاء بودن«لا ینقض الیقین بالشک» از نظر قواعد ادبی

ببینیم این احتمال از نظر قواعد عربی و ادبی چطور است؟ می دانید که قواعد عربی و ادبی بیشتر روی ذوق عرف و پسند عرف تکیه دارد. آیا عرف می پسندد که ما یک قضیۀ شرطیه ای درست بکنیم و بعد بجای اینکه کلمۀ(فاء) را سر جزا دربیاوریم، سر«مقدمه الجزاء» درآوریم؟ آیا این با قواعد عربی تناسب دارد؟ ظاهر این است که این با محاورات، خیلی متناسب و متلائم نیست.

مسألۀ مهم تر در اینجا(از نظر ادبی) این است که اگر فرض کردیم که ما می توانیم یک